|
Y�lan, Bat� ve do�u ezoterizminde her dinde ya�amsal kudreti,
ya�amsal de�i�imi, devri daim�i sembolize eder. Daha �ok
M�s�r, Babil, Yunan ve Hint uygarl�klar�nda kullan�lm��t�r.
Son derece kompleks ve evrensel bir sembold�r. Y�lanlar
ya�am�n ilkbaharlar�n�n, �l�ms�zl���n ve ayn� zamanda ruhun
kay�p hazine ile sembolize edilen y�ksek zenginliklerinin
koruyucular�d�rlar. Y�lan bilgidir, g��t�r, uyan�kl�l�kt�r,
s�ptilliktir ve ayn� zamanda kurnazl�kt�r; karanl�k, k�t�l�k,
yozla�ma ve ba�tan ��kar�c�l�kt�r. Hem ayla hem de g�ne�le
ili�kilidir, hem hayat, hem de �l�md�r, hem ���k hem karanl�k,
iyi ve k�t�, bilgelik ve k�r tutku, �ifa ve zehir, koruyucu ve
yok edici; hem ruhsal hem de fiziksel olarak yeniden do�umdur.
Y�lan g�ne�tir, ama ayn� zamanda da d�nyasald�r, e�eylidir,
�l�mle ilgilidir, her d�zeydeki g�c�n tezah�r�d�r, hem maddi
hem de ruhsal olan t�m potansiyellerin kayna��d�r; ayr�ca �l�m
ve ya�am sembolleriyle de yak�ndan ili�kilendirilir.
Yeralt�nda ya�ayan y�lan yer alt� d�nyas�yla ili�kilidir ve
�l�lerin sahip oldu�u sihirli g��lere, her �eyi bili�lerine o
da sahip olabilmektedir.
Y�lan,
son derece farkl� simgelerle ili�kilendirilebilen bir
sembold�r. Pek �ok kadim uygarl�kta y�lan �l�ler diyar�n�,
�l�ler �lkesini simgeler; bunun nedeni ise, hayat�n�n b�y�k
�o�unlu�unu saklanmakla ge�irmesi, d�nya y�zeyinin alt�ndaki
oyuklarda ya�amas� ve ayn� zamanda da derisinin d�k�lerek
yenilenmesidir. Y�lan, ayaklar� olmad��� halde fazla �aba
g�stermeksizin hareket eder, t�pk� bir ku� gibi yumurtadan
��kar ve zehirli �s�r���yla genellikle �ld�r�c� de olur.

G�r�n�r olan y�lan, ge�ici bir �B�y�k G�r�nmez Ruh�un, t�m
do�al g��lerin ve �Hayat Ruhu�nun ya da �Prensibin �stad��n�n
d�nyevi bir tezah�r�d�r. O, erken kozmogonilerde bulunan ve
sonradan daha psikolojik ve daha ruhsal yorumlara yolu a�an
tanr�d�r. �Y�lanlar ya da ejderhalar e�iklerin, mabetlerin,
hazinelerin, ezoterik bilginin ve t�m ay tanr��alar�n�n
koruyucular�d�r.� Onlar, f�rt�nalar� yaratanlard�r,
sular�n g��lerinin y�neticileridir, sular� ku�atanlard�r ve
hem sular� s�n�rlayanlar, hem de su getirenlerdir. �l�m�n
sular�n� ge�en �l�lerin t�m b�y�lerinde onlardan yard�m
istenir.
Y�lan
do�urgan bir eril g��t�r, t�m kad�nlar�n e�idir, bir y�lan�n
varl��� hemen hemen evrensel olarak gebelikle �zde�le�tirilir.
T�m di�il tanr��alara ve Meryem Ana�ya e�lik eder ve
genellikle onlar�n etraf�nda dolan�rken ya da ellerinde onu
tutar �ekilde tasvir edilir. Y�lan burada ayn� zamanda gizli,
gizemli ve sezgisel olan�n di�il karakteristiklerini
ta��maktad�r. Aniden ortaya ��k���n� ve ortadan kaybolu�unu
�nceden tahmin etmek imkans�zd�r.
Tradisyonlar y�lan�n negatif rol�n� vurgulamaya daha �ok
meyillidir dolay�s�yla da y�lan �ld�ren hayvanlar�n pozitif
ba�lant�lar� oldu�u d���n�l�r (�rne�in kartal, leylek, �ahin
gibi). Bununla beraber, eski mitsel sistemler y�lan�n d�nyayla
ve yer alt� d�nyas�yla olan ili�kilerinden �t�r� onun gizemli
ve pozitif yanlar�n� kapsamaktad�r. Y�lan ayn� zamanda �ifa ve
reenkarnasyon ile de ili�kilendirilir.

Y�lan ve ejderha sembollerinin s�kl�kla birbirlerinin yerine
kullan�ld��� g�r�l�r ve Uzakdo�u�da bu iki sembol aras�nda
hi�bir ayr�m yap�lmaz. Y�lan sembolizmi bir�ok farkl� de�er
alabilmektedir; �rne�in eril olabildi�i gibi di�il de
olabilir, ya da kendi kendini yaratabilen bir varl��a da
d�n��ebilir. Yok edici bir g�� olarak y�lan �l�m� ve y�k�m�
temsil eder, periyodik olarak derisini de�i�tirmesi onun
hayat� ve yeniden dirili�i temsil etmesine neden olmakta,
��reklenmi� y�lan olarak ise tezah�r sikluslar�n� temsil
etmektedir. Androjen oldu�una inan�lan y�lan t�m kendi kendini
yaratan tanr�lar�n sembol�d�r, o ayr�ca d�nyan�n yarat�c�
g�c�n� temsil eder. Birbirlerinin kuyru�unu �s�ran iki
y�lan veya ejderha, g�r�n��te z�t olsalar da d�alite
realitesindeki her�eyin asl�nda ayn� kaynaktan veya prensipten
do�du�unu �ne s�rmektedir.
Y�lan�n
ya�amla ve �l�mle b�yle g�ze �arpan ve do�al ili�kileri vard�r
ve �o�u toplumsal tradisyonlarda �nemli bir rol oynar. Norve�
mitolojisinde d�nyan�n etraf�na dev bir y�lan (J�rmungandr)
dolanm��t�r; bu y�lan denizin sembol�d�r ve kadim M�s�rl�
sureti olan G�ne� Tanr��n�n gemisini alabora etmekle tehdit
eden dev Apophis�ten farkl�d�r.

Asya
k�kenli felsefi sistemlerde omurgaya dolanm�� halde bulunan
Kundalini Y�lan� uyanmak i�in gerekli olan ve meditasyonla
y�kselen hayati enerjiyi sembolize eder.
Y�lan�n �arkla olan ba�lant�s� Ouroboros�un Gnostik
sembol�nde grafik formda a��klanm��t�r; bu ayn� zamanda
Kuyru�unu Is�ran Y�land�r, bu mitsel varl���n yar�s� karanl�k,
yar�s� ayd�nl�kt�r; ki bu da y�lan�n siklusun her iki y�n�n�
de yans�tt���n� net olarak a��klamaktad�r; yani aktif ve
pasif, olumlu ve olumsuz, yap�c� ve y�k�c� gibi.
Y�lan�n, t�pk� kara kurba�adaki gibi ba��nda bir m�cevher
ta��d���na inan�l�r; ayr�ca hazinelere ve b�y�l� y�z�klere
sahip oldu�una inan�l�r.

Kozmik Birlik
Kartal veya erkek geyik y�lanla birlikte ortaya ��kt���nda
g�ne�le ili�kilidirler ve ����� tezah�r ettirirler; y�lan ise
karanl���, tezah�r etmemi� olan� ve d�nyasal olan� simgeler;
hepsi birlikte bir kozmik birli�i, b�t�nselli�i olu�tururlar.
�at��malar� s�ras�nda ise d�alitenin bir tasviridirler, z�t
�iftleri, sava� halindeki g�ksel ve d�nyasal g��leri temsil
ederler. Kartal, genelde pen�eleriyle tuttu�u bir y�lanla
tasvir edilir ya da erkek geyik ayaklar� alt�nda bir y�lan�
ezerken betimlenir, bu, iyinin k�t� �zerindeki, �����n
karanl�k �zerindeki g�ksel olan�n d�nyasal olan �zerindeki ve
ruhsal g��lerin d�nyasal g��ler �zerindeki zaferini simgeler.
Alevli y�lan g�ne�le, ar�nmayla ve d�nyasal halin
d�n��t�r�lmesi ve a�k�nla�mas� ile ili�kilidir. Kemer veya
bilezik oldu�unda y�lan �a�lar�n ebedi devrini, ard���kl���,
��z�nme ve yeniden birle�me siklusunu tasvir eder. Y�lanlar�n
�zerindeki e�kenar d�rtgen �eklindeki s�sler erkeklik ve
kad�nl�k uzvunu simgeler, t�pk� g�ne�-ay, eril-di�il birli�i,
d�alizm ve yeniden b�t�nle�me, z�tlar�n birle�mesi, androjen
gibi. Ko� ba�l� y�lan, yarat�c� g�c�n ve bereketin temsili
olarak t�m boynuz simgeli tanr�lar�n amblemidir. K�vr�mlar�
dalga dalga (ini�-��k��l�) olan y�lanlar kozmik ritmi ya da
sular�n g�c�n� simgelerler. Kanatl� y�lanlar ya da ejderhalar
G�ne�le ili�kilidir ve ruh ve maddenin birli�ini simgelerler,
bu ayn� zamanda kartal ile y�lan�n ve t�m z�tlar�n birli�idir;
onlar ayn� zamanda h�zland�r�lm�� bir anlay��� temsil
ederler.

Simya'da �ki y�lan
birlikte, nihayetinde birle�tirecek olduklar� d�alizmin
z�tl�klar�n� sembolize ederler. Bir a�aca ya da de�ne�e
t�rmanan y�lanlar do�an�n spiral sikluslar�n�, g�nd�n�m�n�,
dolanan ve ��z�lenin iki vazge�ilmez g�c�n�, simyada *solve
et coagula�y� (*��z�nme ve donma) temsil ederler.
*Kad�se
sembol�nde (*y�lanl� asa)
�ifan�n ve zehrin homeopatik
(1)
g��lerini simgeler.
Kad�se
sembol�ndeki birbirine dola�m�� iki y�lan, b�y�k ba�lay�c� g��
olan Zaman ve Kader�dir. S�r�ngen yumurtalar� yeniden do�umu
simgeler ve onun g�zkapaklar�n�n olmay��� da her an uyan�k
olu�unu, yani bilgeli�ini g�stermektedir. Y�lan genellikle
�l�ms�zl�k meyvesini ya da otunu tutar. Y�lan sembol� kendini
susuzlu�unu denizde gideren bir g�kku�a�� olarak Frans�z,
Afrika, Hint ve K�z�lderili sembolizminde ortaya ��kar.
Y�lan�n
alabildi�i formlar �ok �e�itlidir. Deniz y�lan� g�r�n��e g�re
�uurd���n�n cehennemle b�t�nle�mesini vurgulamaktad�r. E�er
y�lan�n birden �ok ba�� varsa, bu sadece onun temel
sembolizmine eklenen ba� say�s�na denk gelen ilave bir anlam
y�klenmesine neden olur. Simyada, kanatl� y�lan u�ucu prensibi
temsil eder, kanats�z y�lan ise de�i�mez prensibin simgesidir.
Ha�a gerilen y�lan u�ucu olan�n ve ayn� zamanda s�blimle�menin
(Prometeus mitinde oldu�u gibi) de sabitlenmesini ima eder.
Ayr�ca simyac�lar da y�landa insandaki di�ilin bir �rne�ini
g�rmekte ve s�r�ngeni hem iyiye hem de k�t�ye e�ilimi olan
androjen tanr� Merk�r�le ili�kilendirmektedir. Y�lan sembol�ne
al���lmad�k �ekillerde de rastlamak m�mk�nd�r, �rne�in koyun
kafas�na sahip bir y�lan belli baz� Gal-Romen mezar
kabartmalar�nda g�r�l�r. Aries ile, ilkbahar, inisiyasyon ve
ate� ile ili�kilendirilen koyunun olumlu y�ndeki sembolik
anlam� a��s�ndan ele al�rsak bu adaptasyon bir ruhsalla�ma
derecesini ima eder. Sonu� olarak, Schneider�e g�re, kurban
edilmi� y�lan ku�u boynunun ve ayn� zamanda ku�unun kendisinin
sembolik olarak dengidir (ve kahraman�n harp�ndan koparak
g�ky�z�ne s�r�klenmesi ku�unun sayesindedir). Yani, y�lan�n
(bir hayat g�c� olarak) kurban edilmesi �l�m�n ��kranla
kar��lanmas�n� ve daha y�ksek alanlara h�zla y�kselmeyi m�mk�n
k�lar. Baba Heras y�lan�n do�urganl�k ve y�k�m sembol�
oldu�unu �ne s�rm��t�r.
Orta
Amerikan�n Kolomb �ncesi uygarl�klar�nda y�lan takvimin
be�inci g�n i�areti olarak ortaya ��kmaktayd�. Geleneksel
olarak y�lanlar korku �reten varl�klar olarak g�r�l�rler.
Kertenkele ve ejderha gibi mitsel karakterler y�lan�n ve
tehditkarl���n�n abart�l� birer versiyonudur. Kaya
resimlerinden anla��ld��� �zere g�neydo�u Afrika k�lt�rlerinde
dev y�lanlar genel olarak ya�muru ve suyu temsil
etmekteydiler.

D�nyevi Y�lan Karanl���n
sembol� olan d�nyevi y�lan, yer alt� d�nyas�n�n ve karanl���n
agresif g��lerini tezah�r ettirir; o evrensel bir inisiyat�r,
yenileyici ve yery�z�n�n derinliklerinin �stad�d�r. D�nyevi
oldu�unda y�lan g�ne�in, g�ne�e ait ve ruhsal g��lerin
d��man�d�r ve insanl���n i�indeki karanl�k g��leri temsil
eder. Burada pozitif ve negatif, ���k ve karanl�k m�cadele
halindedir ve t�pk� Zeus ile Typhon�un, Apollon ve Python�un,
Osiris ve Set�in, Kartal ve Y�lan�n oldu�u gibi.
D�nyevi
y�lan ayn� zamanda ilkel i�g�d�sel do�ay� temsil eder; bu,
kontrol edilmemi�, ve ayr��t�r�lmam�� y�kseltici hayat g�c�,
potansiyel enerji ve hayat veren ruhtur. O, yery�z� ve g�ky�z�
aras�nda, ayn� zamanda yery�z� ve yer alt� aras�nda bir
arac�d�r, g�ky�z�yle, d�nya, su ve �zellikle de Kozmik A�a�
ile ili�kilendirilir. O ayn� zamanda karanl���n
bulut-ejderhas�d�r ve hazineleri korur.
 
G�ne� sembol�
olarak Y�lan Y�lan�n,
d�nyevi olan�n tam tersine g�ne�in ���nlar�n�, g�ne�in
devrini, �im�e�i ve sular�n g�c�n� tasvir etti�i de g�r�l�r ve
o t�m nehir ilahlar�n�n amblemidir.

Kozmolojik
olarak y�lan her �eyin i�inden yarat�l�p sonunda ona d�nd���
ilksel deniz, ayr��t�r�lmam�� ilksel kaostur. Y�lan d�nyay�
destekleyebilir ve koruyabilir, ya da onu
*Ouroboros
(*Kuyru�unu �s�ran y�lan) gibi etraf�nda dolanabilir.
Y�lan devresel tezah�r�n ve yeniden emilimin sembol�d�r.
Bacaklar� ve kanatlar� olmadan hareket eden y�lan her yeri
kaplayan ruhu sembolize eder. �atlaklara n�fuz eden haliyle
insan�n i�sel do�as� ve �uurudur. O ayn� zamanda, do�an�n
zararl� yan�n� tasvir edercesine zararl� g��lerin, �rne�in
b�y�c�lerin k�l�k de�i�tirmi� hali de olabilir.
*Siyah g�ne�
(*Sol niger), y�lan�n karanl�k g��leri ile
ili�kilendirilir. G�ksel y�lan, �in�in g�k mavisi y�lan� ile
birlikte g�kku�a��n� sembolize eder ve ikisi birlikte bu
d�nyadan di�erine uzanan bir k�pr� meydana getirebilirler.
Y�lanla oynayan bir �ocuk yeniden kazan�lm�� cenneti,
�at��malardan kurtulmay� ve ge�ici d�nyan�n sonunu tasvir
eder; birlikte yatan arslan ve kuzu ile ayn� sembolizme
sahiptirler.
Kuyru�unu
�s�ran- ��reklenmi� Y�lan Kuyru�u
a�z�nda, halka halini alm�� y�lan en eski Evren sembollerinden
biridir. Y�lan
sembolizminde kendi kuyru�unu �s�ran y�lan ise �zel bir �neme
sahiptir; bu y�lan ebedi devrili�in ya da genel olarak
ebedili�in sembol�d�r. Simyada bu y�lan devrilik arzeden
i�lemlerle ili�kilendirilir (birbiri ard�nca gelen buharla�ma
ve yo�unla�ma s�re�leri); s�blimle�me ya da y�kselme
genellikle kanatlarla temsil edilir. ��reklenmi� ya da
d���mlenmi� y�lan tezah�r sikluslar�n� temsil eder, o ayn�
zamanda, iyi ya da k�t� ama dinamik ve potansiyel olan gizil
g�c� simgeler. Yumurtan�n etraf�nda ��reklenmi� y�lan, canl�
ruhun kulu�ka d�nemi, Ouroboros�tur, d�nyan�n etraf�ndaki
sular�n her yeri ku�atan g�c�n� sembolize eder. Bir a�ac�n
etraf�nda ya da herhangi bir eksensel sembol�n etraf�nda
��reklenmi� olan y�lan, dinamik g�c�n uyand�r�c� g�c�, t�m
b�y�yen canl�lar�n dahisi; anima mundi, devresel
varolu�tur. Hayat a�ac� ile ili�kilendirildi�inde iyi, Bilgi
a�ac� ile ili�kilendirildi�inde ise k�t�d�r ve bu durumda
tezah�rler d�nyas�n�n k�t�l���n�n zehiridir. Y�lan bir kad�n�n
etraf�nda ��reklendi�inde o kad�n B�y�k Anne, yani ay
tanr��as�d�r, y�lan g�ne�le ili�kilidir ve ikisi birlikte
eril-di�il ili�kisini temsil ederler.

Yedi Ba�l� Y�lan Yedi ba�l�
y�lan, birden fazla anlam ifade etmekle beraber �ncelikli
olarak inisiyatik yoldaki yedi zorlu s�nav� ve karmik
tortulardan, nefsaniyetten ar�nma a�amalar�n� simgeler. Bir
di�er anlam� ise d�nyan�n meydana getirili�indeki yedi a�amay�
temsil eder, yedi g�k kat�n�, yedi mantal plan�, yedi mantal
plan gibi kozmik olu�umlar�n ve zihni geli�imlerin yedi
a�amas�n� simgeler.
Yedi ba�l�
y�lana ya da ejderhaya efsanelerde, mitlerde ve halk
masallar�nda s�kl�kla rastlan�r ��nk� yedi birli�in
bozulmas�n� temsil eder ve s�r�ngeni kozmosun temel d�zenleri
aras�na yerle�tirir. Yedi ba�l� y�lan uzay�n yedi y�n�
sembolizminin ve ayn� zamanda haftan�n yedi g�n�n�n, yedi
gezegen tanr�s�n�n anlam�n� payla��r ve yedi g�nah anlam�n� da
i�inde bar�nd�rmaktad�r.

T�yl� Y�lan Azteklerde
t�yl� y�lan, Quetzal ku�u ile y�lan�n bir kombinasyonudur; o
ayn� zamanda g�ne�tir, ruhtur, y�kselme g�c�d�r, ya�mur,
r�zgar, g�kg�r�lt�s� ve �im�ektir, r�zgar�n ve suyun ilksel
hareketi, hayat nefesi, bilgi, Do�u B�lgesi�dir. T�yl�
y�lan��n b�y�k bir dinsel �neme, ilahili�e sahip oldu�u
d���n�l�rd�. Bu sembol d�aliteyi, yani �rne�in ku� ve y�lan�n
ya da g�ky�z�n�n ve yery�z�n�n uyumland�r�lmas�n� temsil
ederdi. T�yl� y�lan�n Mayalardaki ismi Kukul Khan�d�r.
Yukatan�da
Can hanedan� s�ras�nda in�a edilen t�m yap�tlar�n
ta�lar�na bu hanedan�n simgesi olan t�yl� y�lan �o�u zaman
i�lenirdi. Chichen Itza�daki binalarda bu nedenle say�s�z
t�yl� y�lan kabartmas�na rastlan�r. Yukatan�da sava�larda ve
devletle ilgili olaylarda t�yl� y�lan kraliyet sanca��n�n
�zerinde yeral�rd�. �rne�in bu b�lgedeki Mayax �lkesindeki
Maya monar�isinin son kolu olan Can hanedan�n�n son kral� olan
kral Can��n en k���k o�lu, Prince Coh�u sava��rken g�steren
resimde bu kraliyet sembol�; t�yl� y�lan, prensi korur ve
kollar �ekilde tasvir edilmi�tir. Aztekler�de de t�yl� y�lan
Kukul Khan tanr�l�k sembolleriydi.
Kolomb
�ncesi Amerikas�n�n en �nemli sembol� olan t�yl� y�lan�da
insan�n z�t g��ler aras�nda, g�ky�z� ve yery�z� aras�nda bir
t�r sentez olu�turmas� gerekti�ini g�rmek hi� de �a��rt�c�
de�ildir. Bu y�lan�n ba��nda, kuyru�unda ve bazen de bedeninde
t�yleri vard�r. Quetzalcoatl bu t�r�n bir di�er
androjen sembol�d�r. �ki y�lan�n simetrik yerle�mesi, t�pk�
Merk�r��n kad�sesinde oldu�u gibi, g��lerin dengesinin,
korkutularak sindirilmi� y�lan�n (ya da s�blimle�mi� g�c�n)
sindirilmemi� y�lanla dengelenmesi anlam�na geldi�i gibi,
k�t�l�kle dengelenen iyili�in, hastal�kla dengelenen sa�l���n
da g�stergesi oldu�u s�ylenebilir.
��ng�rakl� Y�lan ��ng�rakl�
y�lan sembol� Azteklerde ve Mayalarda ortaya ��kmaktad�r.
Toprak Ana�n�n sembol�d�r ve yeralt� d�nyas� ile
ili�kilendirilirler. Mayalarda ba�rahip ��ng�rakl� y�lan
anlam�na gelen Tzab-can unvan�n� ta��rd�.
Kad�se M�s�r,
Mezopotamya, Grek ve Hindistan tradisyonlar�nda g�r�l�r. Grek
tradisyonunda haberci tanr� Hermesle ili�kilendirilen sembol,
bir asan�n iki yan�nda sarmalanan �ift y�lan olarak tasvir
edilir. Evrendeki tesirlerin kutupsall���n� ve dengesini
simgeler. �nsan bedeninde iki ak�m halinde dola�an kundalini
enerjisi bu sembolle simgelenir. Sembol�n d�alitenin temsili
oldu�u da s�ylenebilmektedir.
�ki ba�l� Y�lan �nkalar
i�in iki ba�l� y�lan, di�er tanr�larla m�cadelesinden sonra
ta�a d�n��en tanr��a Amaru�yu temsil ediyordu. Baz� ta�lar
g�n�m�zde halen da� kabileleri taraf�ndan toz haline
getirilerek hastal�klara kar�� korunmada kullan�lmaktad�r.
Efsanelere g�re iki ba�l� y�lanlar yeralt�nda ya�arlar ve
insanlara �ok nadiren ve yaln�zca temiz kaynak sular�nda
g�r�nmektedirler. �ki ba�l� y�lanlar ayn� zamanda b�y�l�
g��leri ve bereketi simgelerler.
�� ba�l� Y�lan �� ba�l�
y�lan aktif, pasif ve n�tr olan �� prensibe i�aret eder.
Ate� Y�lan� Ate� y�lan�
baz� tradisyonlarda �l�mden sonraki vicdani hesapla�ma
s�ras�nda �ekilen vicdan azab�n� simgeler. �rne�in eski M�s�r
metinlerinde Tuat�taki ate� y�lan� (Amemt) bu sembol�
ifade eder. Ate� y�lan� ayr�ca y�ld�zlar�n y�r�ngelerini
ifadede de kullan�l�r. Ra�n�n yanan g�z� olarak da
adland�r�ld��� g�r�lmektedir (Uraeus). Bu y�lan �sis ve Neftis
tasvirlerinde kullan�l�rd�.
Y�lan ve Ku�
Sembol� Ku�-y�lan
kutupsall��� �rne�in bir kakt�s�n �st�ne t�nemi� ve
pen�elerinde y�lan tutan bir kartal tasviri �eklinde Mexico
city�de g�r�lmektedir. D�nya �zerinde b�yle �iftler kutupsal
z�tlar�n sembolleri olarak b�y�k �neme sahiptir.
S�mer
devleti Laga���n Kral� Gudea�n�n kadehinde, kartal
pen�elerinin �zerinde ayakta duran ve bir arslan�n �n
pen�elerine sahip, kanatl�, ku� benzeri ve sava�maya haz�r bir
�ift hayvan fig�r� g�r�l�r. Burada y�lan yery�z� sular�n�
temsil ederken bu tip ku� t�revi varl�klar g�kkubbeyi (ruhsal
alemi) temsil eder. Bu ku� varl�klar y�lanlarla s�rekli bir
�eki�menin i�indedirler ve bu sembol de g�ksel olanla yersel
olan�n m�cadelesini simgeler. Sembolde genelde g�k kartal ile,
yer ise y�lan ile simgelenir. Bir anlamda evrendeki olumlu
g��ler ile �eytani g��lerin m�cadelesi simgelenir.
Y�lan ve A�a�
Sembol�
Y�lan
s�k s�k ba�ka sembollerle ili�kilendirilir ve en s�k
ili�kilendirildi�i sembollerden biri de a�a�t�r, ki bu
sembol�n �niter (b�l�nmez) olu�uyla eril prensibe denk oldu�u
d���n�lmektedir ve bu durumda da y�lan di�il prensibi temsil
etmektedir. A�a� ve y�lan, mitolojide Adem ve Havva�n�n
sembolleridir. Ayr�ca, benzer �ekilde burada sembolik bir
dolanma hali, a�ac�n etraf�na dolanm�� y�lan ve ahlaki bir
d�alizmin sembolik bir imaj� g�r�lmektedir. ��reklenmi�
y�lan�n tersi ha�a gerilmi� y�lan olmaktad�r. Ha�a gerilmi�
olan s�r�ngen fig�r� mitsel olarak kartal�n y�lan�n �zerindeki
zaferiyle sembolize edilmektedir. Heinrich Zimmer �liyada�daki
�u bilgiyi hat�rlatmaktad�r; Yunanl�lara g�re bir kartal
belirmekte, pen�elerinde yaral� bir y�lan ta��maktad�r. G�r�c�
Calchas bunu Yunanl�lar�n zaferini i�aret eden bir kehanet
olarak g�rm��t�r (Arilerin daha �nce dominant olan di�ili ve
Asya�n�n anaerkil d�zenini bast�ran eril ve ataerkil d�zeninin
sembol�).
�nisiyasyon
s�recini ifade eden A�a� alt�ndaki y�lan sembol�ne ise Orta
Asya ve Cermen tradisyonlar�nda rastlan�r. Tepesinde bir ku�
dibinde y�lan olan ya�am a�ac� �eklinde tasvir edilen sembol
s�zkonusu tradisyonlarda s�k�a g�r�lmektedir. Ku� sembol�
burada g�k ve g�ksel olan, y�lan sembol� ise yer ve yersel
olan anlam�ndad�r. Bu sembol G�lgam�� Destan��nda da yer al�r,
destanda yery�z�n� temsil eden y�lan, bu ya�am a�ac�n�n
k�k�ndedir, g�r�nmez varl�k Lilit arac� konumunda a�ac�n
g�vdesinde, efsanevi Anzu ku�u ise tepesindedir.
�slam Sembolizminde Ya�amla
yak�ndan ili�kilidir. Y�lan El-Hayyah�t�r ve hayat ise El-Hyat
ve El-Hay�d�r; bunlar Tanr��n�n en iyi bilinen isimlerindendir
ve hayat bah�eden yaratmay�, sadece ya�amaktan �ok, hem hayat
veren hem de hayat�n s�reklili�ini sa�layan ve hem hayat�
uygulayan ve de hayat�n kendisi olan ya�am prensibini ifade
eder.
H�ristiyan Sembolizminde H�ristiyan
sembolizminde y�lan de�i�kendir; zira hem bilgeli�in temsili
olarak �sa�d�r ve fedakarl�k olarak ya�am a�ac�ndan
b�y�m��t�r, hem de d�nyevi yan�yla �eytan�d�r. Y�lan ya da
ejderha �eytan�d�r; ba�tan ��kar�c��d�r, Tanr��n�n d��man�d�r
ve D�����e neden olan ki�idir; k�t�l���n g��lerini, y�k�m�
temsil eder, ayn� zamanda a��r olan�, aldat�c�l���, kurnazl���
sembolize eder. O ayn� zamanda insan�n i�inde varolan ve
a�mas� gereken k�t�l���n g�c�d�r. �ncil�deki y�lan, Aden
Bah�esindeki �eytan�n tezah�r�d�r ve daha sonra Musa
taraf�ndan asas�na konulan pirin�ten y�lana d�n���r ve bu,
ha�a gerilen �sa�n�n ar�etipi olarak yorumlanmaktad�r. Ha��n
ya da z�t g��lerin kesi�ti�i noktan�n �st�nde y�kselen y�lan
bazen bir kad�n ba�� ile tasvir edilir ki bu da �eytana uymay�
sembolize eder, ha��n ayak b�lgesindeki y�lan k�t�l���n ve
karanl���n g��lerinin temsilidir ve bu haliyle k�t�l��� ve
�sa�n�n k�t�l���n ve karanl���n g��lerinin �zerindeki zaferini
ayn� anda temsil eder. H�ristiyanl�kta y�lan ejderhayla yer
de�i�tirebilmektedir, t�pk� Babil�deki Tiamat gibi.
H�ristiyanl�kta �eytan b�y�k ejderhad�r ya da �eytan ve Satan
olarak adland�r�lan ya�l� y�land�r. �yi y�lan ikonografide
Aziz John�un kadehinden y�kselirken tasvir edilir. K�t� y�lan
Satan�d�r ve Apocalypse�in ejderidir.
Tertullian, H�ristiyanlar�n �sa�y� ��yi Y�lan� olarak
adland�rd�klar� bilgisini vermektedir. Bakire Meryem,
Havva�n�n y�lan�na kar�� yenik d��memi�, bilakis onun ba��n�
ezmi�tir. Erken d�nem H�ristiyan metinleri olan Physiologus
y�lan�n sembolik �neminin ilgin� versiyonlar�na sahiptir;
�rne�in y�lan derisini de�i�tirdi�inden dolay� gen�le�tirmeyle
ili�kilendirilir; benzer �ekilde H�ristiyanlar da bu d�nyan�n
ya�l�l���n� ��kar�p atmal� ve ebedi hayat�n gen�le�tirmesini
izlemelidir; y�lan kaynaktan i�ti�inde zehirini ma�aras�nda
arkas�nda b�rakmal� ve b�ylelikle suyun temiz tutulmas�n�
sa�lamal�d�r; ayn� �ekilde ebedi hayat�n suyunun pe�inden
giden H�ristiyan da g�nahlar�n�n zehrini geride b�rakmal�d�r;
y�lanlar yaln�zca giyinmi� olanlar� �s�r�rlar, ��plak
olanlardan utan�rlar yani bizler de nefsaniyetin incir
yapra��n� ��kar�p atmal� ve g�nahlar�m�zdan ar�nmal�y�z;
b�ylece k�t�l���n bizimle yolu kesi�meyecektir. Sonu� olarak,
tehlikedeki bir y�lan yaln�zca ba��n� korur, bedeninin kalan
k�sm� sald�r�ya a��kt�r.
Yahudilikte Yahudilik�te y�lan k�t�l���n, g�nah�n, cinsel tutkunun ve ayn�
zamanda Sheol��n lanetlenen ruhlar�n�n sembol�d�r. Musa�n�n
pirin�ten y�lan� homeopatiktir; benzer benzeri iyile�tirir.
Leviathan derinlerin y�lan�d�r. Yahve ��reklenmi� y�lan�
�im�ek olarak g�kten indirir. Kabalizm Adam Kadmon�u dikilmi�
bir y�lan� boynundan tutmu� vaziyette tasvir eder. Tevrat�ta
Harun�un asas� firavunun b�y�c�lerinin asalar�n� yutabilen bir
asaya d�n���r. Aden Bah�esi�ndeki y�lan Havva�n�n Tanr��n�n
Bilgi A�ac��n�n meyvesinden yememeleri i�in verdi�i emre kar��
gelmelerine neden olmu�tur, buna Orta�a� Yahudi Mitleri�nde
samael denir ve bu ayn� zamanda karanl���n prensi
Lucifer�le ili�kilendirilir.
Budizmde Varolu�
d�ng�s�n�n merkezinde y�lan k�zg�nl��� temsil eder, domuz ise
a�g�zl�l��� ve cahilli�i, horoz cinsel tutkuyu temsil eder; bu
��� ise birlikte insan� ill�zyonlar d�nyas�na ya da ya�am
�ark�na ba�layan g�nahlar� i�aret eder.

Naga
(Hint minyat�r�)
Y�lan
bazen, bir hastal�k ve yokluk d�neminde insanlar� iyile�tirmek
i�in kendini bir naga�ya
(2)
d�n��t�ren Buda ile ili�kilendirilir.
Hinduizmde Hinduizm�de
y�lan Shakti�dir (3)
do�ad�r, kozmik g��t�r, kaostur, �ekilsiz
oland�r, tezah�r etmemi� oland�r, Vedik Agni�nin tezah�r�,
ate�tir, hiddet y�lan�d�r, koyu renk y�lan ate�in
potansiyelli�ine i�aret eder. Krishna�n�n yendi�i Kaliya
olarak ba��n�n �st�nde danseden y�lan, k�t�l���n sembol�d�r.
Kobra bir Vishnu da��d�r ve bu haliyle bilginin, bilgeli�in ve
ebediyetin sembol�d�r. Vishnu kozmik deniz olarak, ilksel
sular�n; yani yarat�l��tan �nceki okyanusa ait, kaotik ve
kutupla�mam�� halin �zerindeki ��reklenmi� y�lan�n �zerinde
uyur. Onun iki nagas�� birbirine ge�mi� bedenleriyle
d�llenmi� sular� temsil eder ve bu birle�meden d�nyan�n ve
sular�n sembol� D�nya Tanr��as� ortaya ��kar. Y�lanlar�n bin
ba�l� y�neticisi Ananta sonu olmayan�n, sonsuzlu�un ve
do�urganl���n sembol�d�r; halkalar� d�nya ekseninin temelini
�evreler. Vritra, sular�n hapsedicisidir ve sular�
yutan ve kurakl��a neden olan yer alt� karanl���d�r; o da,
t�pk� Ahi (y�lan) gibi, y�ld�r�m�yla sular� aya�a kald�ran
Indra�n�n �ld�rd��� �� ba�l� y�land�r. K�vr�lm�� y�lanlar
d�nyevidir. A�a�� ve yukar� y�ndeki iki y�lan geceleri ve
Brahma g�nlerinde uyanan ilahi uykuyu ve ilahi uyanmay� temsil
eder. Naga ve Nagina y�lan krallar ve krali�eler ya da
koruyucu meleklerdir, bunlar genelde kendine ait yetkilere
sahip ilahi varl�klar olarak ortaya ��karlar, bazen tamamen
insan olarak ya da y�lan olarak veya kobra ba�l� ya da
ba�l�kl� veya s�radan y�lan ba�l� ya da belden yukar�s� veya
a�a��s� y�lan olan insan olarak tasvir edilebilmektedir.
S�kl�kla �in Ejderhas�yla, ya�mur vericiler olarak ve sular�n
hayat g��leri olarak, verimlilik ve canland�rma sembolizmini
payla��r. Onlar hem maddi hem ruhsal e�i�in, kap�n�n,
hazinelerin ve hayat�n sular�n�n koruyucular�; ayn� zamanda da
insanlar�n koruyucular�d�rlar. Y�lan krallar ve krali�eler
olarak a�a�lar�n alt�nda bir imajlar� vard�r. Kaplumba�a, bo�a
ve timsahla birlikte y�lan da d�nyan�n destek�isi ve hayatta
kalmas�n� sa�layan bir sembol olarak d���n�lebilir. Kobra
tanr��a Manasa Vi�nu uyudu�unda d�nyay� y�netirdi. Y�lan
benzeri yarat�klar ilahi varl�klar�n cisimle�mi� halleri
olarak kabul edilmekteydi.
Kundalini
sembolik olarak halka �eklinde k�vr�lm�� bir y�lan olarak
temsil edilmektedir. Ruhsall��a y�neltilmi� �al��malar�n
sonucu olarak, �rne�in Hatha Yoga gibi; y�lan k�vr�mlar�n�
��zer ve bedenin �e�itli pleksuslar�na denk gelen �arklara,
�akralara do�ru uzan�r; ta ki al�n b�lgesindeki �iva�n�n
���nc� g�z�ne denk gelen noktaya kadar. ��te o zaman, Hindu
inanc�na g�re insan ebediyet hissini yeniden kazan�r. Buradaki
sembolizm muhtemelen cinsel organ�n y�netti�i bir alandan
d���nce b�lgesine kadar y�kselen bir g�ce i�aret ediyor. Ba�ka
bir deyi�le sembol varl���n y�kselmesine i�aret ediyor.
Hint
ikonografisinde tanr� Vi�nu�nun omuzlar� ve ba��, �i�mi�
boyunlara sahip dokuz y�lan ba��yla �evrelenmi� ve
korunmaktad�r. Bu �ok ba�l� y�lan, uyuyan hayvana e�de�erdir.
Sonsuz (ananta) olarak adland�r�ld��� gibi �tortu� (�e�a)
da denildi�i g�r�lmektedir. Yery�z�n�n yukar�daki ve
yeralt�ndaki b�lgelerini ve b�t�n canl�lar�n�n derinliklerin
kozmik sular�ndan bi�imlendirilmesinden sonra arta kalan
tortuyu simgeleyen bir fig�rd�r. Yarat�lan �� d�nya sular�n�n
�zerinde y�zer, yani �i�mi� boyun b�lgeleri �zerinde
dengelenirler. �e�a yery�z�nde s�r�nen t�m y�lanlar�n kral� ve
atas�d�r.

M�s�rda Y�lan
M�s�r�da �ok yayg�n bir sembold�; ses olarak Z harfine denk
gelen hiyeroglif y�lan�n hareket edi� �eklinin simgesidir.
T�pk� boynuzlu y�lan�n i�areti gibi bu hiyeroglif de ilksel ve
kozmik g��lere tekab�l eder. Genel olarak bahsedilecek olursa,
tanr��alar�n isimleri y�lan� temsil eden i�aretlerle
belirlenir, bu da �u anlama geliyor, ruhun maddenin ve
k�t�l���n i�ine d��me nedeni kad�nd�r. �l�ler Kitab��nda
s�r�ngenler Ra Nu�nun sular�n�n y�zeyinde belirdi�inde onu ilk
alk��layanlar olmu�lard�r. G�ne� Diski�nin taraf�ndaki
y�lanlar, kraliyet y�lanlar� olarak G�ne� Tanr� Ra�n�n
d��manlar�n� kovan tanr��alar� temsil ederler. �ki y�lan
Nous ve Logos�tur. Aslan ba�l� y�lan k�t�l��e kar��
korumad�r. Y�lan tanr��a Buto, bir kobran�n
formundad�r. Boynuzlu engerek, y�lan tanr��a boynuzlu y�lan
Cerastes�in simgesidir. M�s�r dilindeki tchet
hiyeroglifi y�lan �eklinde olup hem y�lan hem de �beden�
anlam�na gelir. Kobra hiyeroglifi ara da hem y�lan hem
de tanr��a anlam�na gelir.
Eusebius,
M�s�rl�lar�n Knep olarak adand�rd�klar� Yarat�c�n�n
y�lanla simgelendi�ini anlat�r. Dolay�s�yla Yarat�c��n�n
sembol� olmas� y�lana verilen de�erin nedenini de ortaya
koymaktad�r.
Kadim
M�s�rl�lara g�re y�lan Uraeus krall��� temsil
etmekteydi ve firavunun d��manlar�na zehrini ak�tmaktayd�; bu
sembol �e�itli g�ne� tanr�larla ili�kilendirilen g�ne�
diskinin etraf�na dolanm�� halde de sembolize edilmekteydi. Uraeus,
y�ce ilahiliktir ve kraliyet bilgeli�i ve g�c�d�r,
bilgeliktir, alt�n�n sembol�d�r. Y�lan Apop,
*Thyphon
(*F�rt�na
Tanr�s�)
a��s�ndan bak�ld���nda Set olarak duman y�lan�, karanl���n,
uyumsuzlu�un ve y�k�m�n �eytan�, ayr�ca yak�c� g�ne�in zararl�
yan�d�r.
Gnostizmde Y�lan,
Gnostikler i�in �nemli bir sembold�; �zellikle de Naassene
mezhebi i�in. Y�lan �lahi
Gnosis�in yazar�d�r. Kanatl� y�lan Phanes�tir. Phanes
etraf�ndaki hale ile D�nyan�n I����n�, bilgisini ve
ayd�nl���n� tasvir eder.
Grek Tradisyonunda Bilgeli�in,
hayat�n yenilenmesinin, yeniden dirili�in, �ifan�n sembol�
olup Aesculapius�un, Hippocrates��n, Hermes�in ve Hygieia�n�n
sembol� olarak o ayn� zamanda da kurtar�c�-�ifac�n�n bir
ve�hesidir. O hayat prensibidir ve bir agathos daimon�dur,
o bazen bir Zeus/Ammon�un ve di�er ilahlar�n theriomorph�udur
(4);
bilgelik bak�m�ndan Athena i�in kutsald�r ve �zellikle
Delf�teki karanl���n ve tufan�n pitonunu �ld�ren ���k olarak
Apollon i�in kutsald�r. Apollon yaln�zca g�ne�i karanl���n
g��lerinden korumakla kalmaz, ayn� zamanda ruhu da ilham ve
bilgi ����� ile kurtulu�a erdirir. Y�lan ayn� zamanda
Gizemlerin kurtar�c� ilahlar� ile ili�kilendirilir ve �l�leri,
�l� kahramanlar� temsil eder: Ruh bedeni y�lan formunda terk
eder ve �l�lerin ruhlar� y�lan olarak yeniden enkarne
olabilirler. Y�lan Zeus Chthonios�un sembol�d�r ve bazen
yumurtan�n etraf�na dolanm�� olarak, canl���n sembol� olarak
tasvir edilir, eril ve di�il prensiplere hayatiyet kazand�ran
tutkular� temsil eder. Y�lanlardan sa�lar� olan kad�nlar,
�rne�in Erinyes, Medusa ve Graia gibi, b�y�n�n, g��lerini,
y�lan�n bilgeli�ini ve kurnazl���n� i�aret ederler. K�zd�r�lan
Apollon�un g�nderdi�i iki b�y�k y�lan Laoco�n�� ve iki o�lunu
par�alam��t�r. Agamemnon�un z�rh�n�n �zerindeki �� y�lan
g�kku�a�� olarak g�ksel y�lana denk tutulur. Bacchant�l�lar
y�lan ta��rlar.
S�mero-Semitik
Tradisyonda
Aya�� olmayan ve karanl���n y�lan� olan Babilli Tiamat, da
ejderha olarak tasvir edilir. O kaostur, ayr��t�r�lmam��,
b�l�nmemi� oland�r, kurnazl�k ve k�t�l�k timsalidir ve G�ne�
ve I��k sembol� olan Marduk taraf�ndan yok edilmi�tir.
Asur-Babil tanr�s� Ea
(5),
sulardan do�an Lakhmu ve Lakhamu olarak g�ky�z�n�n ve d�nyan�n
eril ve di�il prensiplerine hayat veren eril ve di�il
y�lanlard�r. Ishtar, B�y�k bir Tanr��a olarak, y�lan ile
birlikte tasvir edilir. Frigyal� Sabazios�un en temel sembol�
y�land�r ve onun k�lt�nde ayin y�neten rahipler Tanr��n�n
sembol� olarak g���slerinden yere alt�ndan y�lan
d���rm��lerdir. Y�lan M�s�r Tanr��as�d�r. Nidaba omuzlar�nda
y�lanlar ta��maktad�r ve y�lan piktogramda hem bir dire�in
etraf�na dolanan d�nya tanr��as� ile hem de �l�m tanr�s� olan
ve s�k s�k her iki omzundan da y�kselen bir y�lana sahip olan
o�lu ile ili�kilendirilir. Bir kutba yerle�tirilmi� ve �ifa
tanr�s� olarak tap�n�lan y�lan, Kenan Diyar�
(6)
ve Filistin�de s�k s�k tekrar eden bir sembold�r.
Afrika
Tradisyonlar�nda Afrika
Tradisyonlar�nda y�lan kraliyet amblemi, bir �l�ms�zl�k
vas�tas�, �l�lerin enkarnasyonlar� olarak belirir. G�ksel
y�lan ayn� zamanda g�kku�a��d�r ve bazen d�nyay� ku�at�rken
bazen de hazinelerin bek�isidir ya da �im�ekle
ili�kilendirilen g���n g�rleyi�i ile ili�kili bir varl�kt�r.
Y�lan, insanl��a demiri i�lemeyi ve ekini veren toplumsal bir
kahraman ya da mitsel bir ata olabilir. Verimlilikle ve
sularla ba�lant�l�d�r. Afrika sembolizminde ayr�ca kutsal
piton k�lt� de g�r�lmektedir.
Amerika
K�z�lderililerinde Amerika
K�z�lderililerinde y�lan g�kg�r�lt�s� ve �im�ekle
ili�kilendirilir, y�lan ya�mur getirendir ve G�kg�r�lt�s�
Ku�u�nun d��man�, ay ve b�y� g�c�n�n sembol�, sava�
tanr�lar�n�n m�zra��d�r. S�zkonusu k�lt�rde y�lan ebedili�in
sembol�, �l�m�n habercisidir. Boynuzlu y�lan suyun ruhu, suyun
bereket verici g�c�d�r. Y�lanlar insanlarla a�a�� d�nyalar
aras�nda arac�d�rlar. Ulu Manitu, �eytan olarak kabul edilen
Kara Kurba�a�y� veya Karanl�k Manitu�yu dondurdu�u boynuzlu
y�lana d�n���r.
K�z�lderililerde k���k kitleli sular i�in dalgal� y�lan
sembol� kullan�l�rd�. Nagalar, Uygurlar, Kayral�lar ve Amerika
Mayalar� suyu simgelemek i�in Khanab��, yani s�ss�z y�lan��
kullanm��lard�r. Maya tradisyonundan anla��ld��� kadar�yla
s�ss�z y�lan�n suyu temsil etmek �zere y�lan�n bedeninin
hareketleri okyanusun inip ��kan dalgalar�na benzetildi�i i�in
sular� temsilen se�ilmi�tir. S�sl� y�lan kadim halklar
aras�nda her zaman i�in Yaradan ve Yarad�l���n; Alt�n �a��n
kitaplar�nda verilen Yedi Emrin sembol� olmu�tur.
Mayalar,
ta� yontular�nda t�m varl�klar�n yarat�c�s�n� etraf�na
��reklenmi� bir y�lan taraf�ndan korunur �ekilde
simgelemi�lerdir. Bir Hindu kitab� Aytareya Brahmana�da
y�landan ��yle bahsedilir: �Sarpa Rajini, Y�lanlar Krali�esi,
k�p�rdayan her �eyin annesi� ve �Caisha, Yedi Ba�l� Y�lan,
Yarat�c��.

Azteklerde Y�lan t�m
ya�mur ve r�zgar tanr�lar�na e�lik eder, ebedi yarat�l��,
bitmeyen zaman, Tanr� ile insan aras�ndaki arac�d�r. Y�lan,
siyah ba��rsaklar�ndan ya�murun indi�i Beyaz Tanr� ve ayn�
zamanda t�yl� y�lan�n (Quetzalcoatl) amblemi olup ayn�
zamanda g�ne�le ili�kili oldu�unda da Zodya��n G�k
Tanr�s��d�r, y�lan Toprak Ana�y� temsil etti�inde ise ay ile
ili�kilidir ve bu durumda o y�lanlardan �r�l� bir etek giyen
Coatlicue (7) olmaktad�r. Av ku�u, kan�ndan
insanl���n do�du�u y�lan tanr�s�n� yakalar ve bu ger�ek
birlikten ayr�l���n ve tezah�r etmi� d�nyan�n �oklu�una
geli�in sembol�d�r.
Kelt
Tradisyonunda Y�lan
iyile�tirici sularla ve kaynakla ili�kilendirilir. Boynuzlu ya
da ko� ba�l� y�lan genellikle Kelt ve Galya ikonografisinde
ortaya ��kar, bereket ve mertlik tanr�s� Cerunnos�u
temsil eder. Y�lan, bir Anne Tanr��a olan Bridgit�in
amblemidir. Y�lan kapl� bir ba� bereketin simgesidir ve
k�t�l�klerden korur.

�in
Tradisyonunda �in
Tradisyonunda y�lan ejderhadan nadiren ayr�l�r ama negatif,
k�t� niyetli, y�k�c�, hilekar ve kurnaz olup dalkavuklu�u da
temsil eder. �in tradisyonunda y�lan be� zehirli yarat�ktan
biridir. Erkek ve k�zkarde� Fo-hi ve Niu-kua,
bazen insan ba�l� iki y�lan olarak tasvir edilir ve bu �in
sembolizmindeki nadir hayvan-insan kombinasyonlar�ndan
biridir. Onlar yin-yang�d�r ve sembolizmleri kad�se
sembolizmiyle ili�kilidir. Y�lan, oniki d�nyevi dal�n sembolik
hayvanlar�n�n alt�nc�s�d�r. Y�lan, �in zodya��nda be�inci
sembold�r ve tehlikeli bir bi�imde kurnaz oldu�u d���n�l�r.
Bizlerin ikiy�zl� olarak adland�rd���m�z ki�ileri �inliler
�y�lan kalpli� olarak nitelendirmi�lerdir. Di�er yandan
dolanan nehirler de y�lan sembol�yle ili�kilendirilir, ayr�ca
efsaneler ve peri masallar� y�lanlar�n iyiliksever olanlar�
incilerle �d�llendirdiklerini anlat�r.
Y�lan, �in
bur�lar ku�a��n�n be�inci hayvan�d�r. Olumsuz bir hayvan
olarak kabul edilir. �in�de b�y�k nehirlerin k�y�lar�nda nehir
tanr�lar�n�n y�lan �eklinde oldu�una inan�l�rd�. Bat� Asya
efsanelerinde oldu�u gibi y�lanlar inci veya di�er m�cevherler
hediye edebilirlerdi. �ok tan�nm�� bir efsane, bir gencin
kurtard��� y�lan�n kendisini de�erli ta�larla �d�llendirdi�ini
anlat�r.
�ran
Sembolizminde �ran
sembolizminde Y�lan Ahriman��n veya Angra Mainu�nun,
karanl���n y�lan�n�n, yalanc�n�n bir ve�hesidir. Pers y�lan�
Azi-dahak ise bo�an ki�inin, G�ne� Tanr��n�n d��man�n�n
sembol�d�r.
T�rk
Tradisyonlar�nda T�rk
tradisyonlar�nda ise y�lan farkl� formlarda g�r�lm��t�r.
�rne�in Sel�uklu kabartmalar�ndaki �ift y�lan. Altay �aman�
giysisindeki tek ba�l� �� y�lan, kanatl� y�lan, �n t�rklerdeki
t�yl� y�lan ve beyaz krali�e y�lan sembollerine de
rastlanmaktad�r. (Kadim Bilgelik syf.)
Japon Tradisyonunda Japon
Tradisyonunda y�lan g�kg�r�lt�s�n�n ve f�rt�nalar�n
tanr�s� olan Susanoo�nun ki�ile�tirmesi ve simgesidir. Japon
�into tradisyonunda �� ba�l� y�lanla �arp��an Herk�l, Perseus
ve Aziz George tradisyonlar�na benzer bir mitle kar��la��r�z.
F�rt�na tanr�s� Susano en sonunda dev sekiz ba�l� y�lan
Yamata-no-orochi�yi yenilgiye u�ratm��, kuyru�unda bir kutsal
k�l�� ke�fetmi� ve y�lan�n tutsa�� olan prenses Inadahime�i
�zg�r b�rakm��t�r. F�rt�na r�zgarlar� Japon mitinde genelde
y�k�c� olarak tasvir edilir ��nk� bu r�zgarlar G�ne� Tanr��as�
Amaterasu�nun yeti�tirdi�i kutsal pirin� tarlalar�n� tahrip
ederler ama ayn� zamanda da ar�nma sa�larlar ki bu da b�y�k
y�lan�n katil rol�n� �zerine almas� anlam�na gelir.
Minos
Uygarl���nda, Orta Pasifikte ve Romada
Y�lan sembolizmi Girit Adas��nda da �ne ��kmaktad�r ve deizm
(8)
�ncesi y�lan k�lt�nde de mevcut oldu�una dair baz� kan�tlar
var gibi g�r�nmektedir. Ailenin koruyucusu olan B�y�k Tanr��a,
ellerinde y�lanlar tutarken resmedilir ve daha sonra y�lanlar
onun yerine ge�en ilahlarla ili�kilendirilmi�tir. Eski madeni
paralar �zerinde tanr��a bir a�ac�n alt�nda tahta oturmu�, bir
y�lan�n ba��n� ok�arken tasvir edilir; y�lan ve a�a�
sembolizmi yak�ndan ili�kilidir. Y�lan do�urganl���n
sembol�d�r; Eileithyia, do�um tanr��as�d�r. Polyides
taraf�ndan g�r�len y�lan hayat� �l�me �evirebilecek bir ot
ta��yordu. Y�lan �l�lerin enkarnasyonu, bir ata, ya da bir
hayalet olabilirdi ve bir mezar �zerindeki bir y�lan imaj� bir
kahraman�n g�m�ld��� yeri g�stermekte, ayn� zamanda yeniden
do�umun ve �l�ms�zl���n sembol�yd�. Bu k�lt�rde y�lan daha
sonralar� �ifac� tanr� Aesculapius�u temsil etmi�tir. Orta
Pasifik adalar�nda y�lan d�nyan�n yarat�c�s�d�r. Bir y�lan�n
varl��� hamilelikle ili�kilendirilir. Bu b�lgede baz� yerlerde
Kozmik Y�lan��n yeralt�nda ya�ad��� ve en sonunda d�nyay� yok
edece�i inanc� vard�r. Roma tradisyonunda y�lanlar kurtar�c�
tan�larla, do�urganl�kla ve Salus gibi �ifac� ilahlarla
ili�kilendirilir. Y�lan bilgelik timsali olarak Minerva�n�n
sembol�d�r.
�e�itli Tradisyonlarda Avustralya
Aborjinleri�nde
y�lan, eril
prensip, �im�ektir. Bir y�lan�n varl��� ile hamilelik aras�nda
bir ili�ki vard�r. Toltek sembolizminde bir y�lan�n
�enesinden bakan g�ne� tanr� g�ky�z�n� sembolize eder. �nka
sembolizminde; y�lan ve ku� t�yl� y�lan�n iyilik yan�n�
sembolize ederler. Manicilik�te Y�lan �sa�n�n
sembolizmidir. Maoriler�de y�lan d�nyevi bilgeli�i
ifade eder; bir batakl�k i��isidir, topra�� sulamay� ve
b�y�meyi temsil eder. Simyada; bir kutuptaki y�lan,
u�ucu c�van�n sabitlenmesidir, ya�am g�c�n�n zaptedilmesidir.
Bir dairenin i�inden ge�en y�lan al�emik erime�yi
tasvir eder.
�skandinav Tradisyonunda Midgard
y�lan� okyanusun u�urumunun s�n�rs�z k�vr�mlar� ile birlikte
d�nyay� �evreler. K�t�leri �s�ran y�lan Nidhogg, Kozmik A�a�
Yggdrasil�in s�rekli kemirdi�i k�klerinde ya�ar ve evrenin
eril g��lerini temsil eder.
Jung Psikolojisinde Jung
psikolojisi y�lan� d�nyan�n ve insan �rk�n�n en eski �a�lar�na
uzanan sembolik bir yarat�k olarak g�r�r. Ernst Aeppli�nin
s�zlerinde y�lan �kavranmas� imkans�z bir do�al alan� i�ine
al�r, o, ola�an�st� ilksel g��lerin bir imaj�d�r. B�t�n
deneyimler y�lan�n psi�ik enerjinin temel bir sembol� oldu�unu
g�stermektedir. Bir r�yada y�lan belirdi�inde di�erlerinin
psi�elerinin derinliklerinden gelen g��leri, eski g��leri
temsil eder ve bunun ilksel s�r�ngenin kendisi oldu�unu
s�yleyebiliriz. Jung �unun da alt�n� �izmi�tir; y�lanlar�n
fig�rleri ile de�i�im ve yenilenme geleneklerini temsil edi�i
iyi belgelenmi� bir ar�etipi meydana getirmektedir. Jung ayn�
zamanda M�s�r��n Ureaus�unun Kundalini�nin daha y�ksek bir
d�zlemdeki g�r�n�r ifadesi oldu�unu belirtmi�tir. Jung�un da
g�zlemledi�i gibi, bu �ok kullan�lan imaj homeopatinin de
imas�d�r; yani tedavinin, hastal��a neden olan unsurla tedavi
edilmesi durumu. Dolay�s�yla y�lan, yine y�lan�n neden oldu�u
yaran�n �ifa kayna�� olmaktad�r. Bu nedenle y�lan Evangelist
Aziz John�un sembol� olup kadehle de ili�kilendirilmektedir.
Edebiyatta Dante
y�lan� lanetlenmi� olanla e�de�er g�rmektedir ancak Ya�am
A�ac��na t�rmanan y�lan bilgeli�i ve iyili�i temsil ederken
Bilgi A�ac� Sembol��nde (bkz.
A�a� sembol�)
L�sifer�e, yani k�t�l���n sembol�ne d�n��m��t�r. Goethe�nin
Peri Masal��nda y�lan saf insanl���n yay�l���n� sembolize
eder.
De�i�ik g�r��lere g�re E�er t�m
semboller ger�ekten de enerjiyle y�kl� olan unsurlar�n
fonksiyonlar� veya i�aretleriyse y�lan enerjinin kendisinin,
saf ve sade olan g�c�n sembol� olmaktad�r. Hindistan�da y�lan
k�ltleri ya da y�lan ruhunun k�ltleri denizin sular�n�n
sembolizmi ile ili�kilidir. Y�lan sembolizminde bat�y� g�z
�n�ne al�rsak y�lan�n dalgal� bi�iminden �t�r� derinlerin
bilgeli�inin ve b�y�k gizemlerin sembol� olarak ele al�nd���na
rastlar�z. Yine de �oklu varyasyonlar�na bak�ld���nda ve ��l�n
canl�lar� oldu�u d���n�ld���nde y�lanlar�n y�k�m g��leri
oldu�u s�ylenebilir, zira y�lan M�s�r�dan ��k�� s�ras�nda
K�z�ldeniz�i ge�en insanlara eziyet etmi�tir; bu ba�lamda
y�lanlar maddenin s�n�rlamalar�n�n �stesinden gelmi� ve ruh
alemine ad�m atm�� olanlar i�in bir ayart�c�, yoldan ��kar�c�
olma niteli�iyle ili�kilendirilirler.
Bu da
Blavatsky�nin neden fiziksel olarak y�lan�n, g�c�n madde
taraf�ndan ba�tan ��kar�c�l���n�n sembol� oldu�unu s�yledi�ini
a��kl�yor ve bize daralma (envol�syon) s�recinin kavranabilir
bir a��klamas�n� getiriyor ve a�a�� seviyeli olan�n y�ksek
seviyede olan�n i�inde, �nceki olan�n �nceki olan�n
sonrakinin i�inde nas�l pusuya yatabildi�ini g�steriyor. Bu
d���nceyi ortaya atan Diel�dir, ona g�re y�lan ki�isel bir
g�nah�n sembol� olmay�p t�m d�nyevi unsurlar�n i�inde mevcut
olan k�t�l�k prensibinin sembol�d�r. Ayn� d���nceyi y�lan
Midgard ile ilgili olarak �skandinav mitleri de
payla�maktad�r. Y�lan ile di�il prensip aras�nda a��k bir
ili�ki vard�r. Eliade, Greamann��n Havva�y� y�lanla
ki�ile�tirilen yeralt�n�n arkaik Fenikeli tanr��as� olarak
kabul etti�ine i�aret eder. Bunu desteklemek ad�na Eliade, her
elinde y�lan ta��r halde temsil edilen say�s�z Akdeniz
tanr�s�na i�aret etmektedir. Eliade�a g�re, Orta Avrupa�da,
ay�n etkisiyle bir kad�n�n ba��ndan kopar�lan sa�lar�n
y�lanlara d�n��ece�ine dair bir inan� vard�r. Y�lan�n derisini
de�i�tirebilme yetene�i kadim yazarlar� b�y�k �l��de
etkilemi�tir; �rne�in �skenderiyeli Philo i�in y�lan�n
derisini atmas� eski ya��n� ��kar�p atmas� gibidir, y�lan ayn�
zamanda hem �ld�rebilir hem de iyile�tirebilir, dolay�s�yla da
o agresif g��lerin; yani d�nyay� y�neten negatif ve pozitif
g��lerin sembol�d�r. (Bu, Pers k�kenli Gnostik ve Manicili�e
ait bir g�r��t�r). Philo, en sonunda y�lan�n en ruhsal hayvan
oldu�una karar vermi�tir.
Jung,
Gnostiklerin y�lan� omurgayla ve omurilikle ili�kilendirdi�ine
i�aret etmi�tir ve bunlar, �uurd���n�n kendini aniden ve
beklenmedik bir �ekilde ve �iddetli bir ak��la ifade edi�i
i�in m�kemmel bir sembol olmaktad�r. Wirth�e g�re, kadim y�lan
d�nyan�n deste�idir; ona hem maddi imkanlar hem de enerji
sa�lar; mant�k ve imajinasyon olarak ve ayn� zamanda da
karanl���n g�c� olarak a���a ��kar. V�luspa�da
(9)
bildirildi�ine g�re; y�lan evreni yok etmek �zere uyand���nda
tufan ba�layacakt�r. Zimmer�e g�re, y�lan do�u�u ve
tekrardo�u�u belirleyen hayat g�c�d�r ve dolay�s�yla ya�am
�ark� ile ili�kilidir. Buda efsanesi, y�lan�n kendini bedeni
etraf�nda yedi kez nas�l dolad���n� anlat�r, ne var ki onu
yenemeyece�i i�in Gautama�n�n �n�nde boynunu e�en bir gen�
adama d�n��m��t�r.
M�s�r�da
G�ne� Horus�un, y�lan Aphophis�in ba��na; sulara bir m�zrak
saplad���n� g�r�yoruz. Yunanistan�da G�ne� yani Apollo,
sular�n sembol� Y�lan Python�a galip gelir. Hindistan�da
Vishnu, G�ne�, sular�n sembol� Y�lan Anatha�ya �st�nl�k
sa�lar. H�ristiyanl�kta Roma Kilisesi�nde Meryem Ana,
ayaklar�n�n dibindeki bir y�lanla tasvir edilmi�tir.
Ara�t�rmac� James Churchward�a g�re b�t�n eski metinlerde
G�ne�, sembol olarak daima tek ba�l� olan sular�n y�lan� ile
sava��p galip gelir �ekilde g�sterilir ve bu sembolle
ilgilenen yazarlar�n �o�u hata yapm��, her ikisi de y�lan
oldu�u i�in sular�n sembol� ile yarat�c�n�n sembol�n�
birbirinden ay�rt edememi�lerdir. G�ne� yarat�c�yla
sava�mamaktad�r, zaten ortada sava� da yoktur. M�zrak, sulara
n�fuz ederek orada bulunan kozmik yumurtalara hayat veren
G�ne� G��leri�nin sembol�d�r.
Y�lan
sembol� baz� bi�imsel kullan�mlar�nda �ifty�ld�z Sirius�un
y�r�ngesini simgeler. �rne�in Mayalar t�yl� y�lan ilah
Kukulkan�� bir �ift y�ld�z oldu�undan s�ler �izecek �ekilde
dolanan Sirius�un y�r�ngesini g�sterecek �ekilde s�ler �izen
bir bir y�lanla temsil eder ve y�ld�z�n y�r�ngedeki
konumlar�n�, y�lan i�ine yerle�tirilen yuvarlak ye�im ta�lar�
ile g�sterirlerdi. Eski M�s�r�da ise bu y�r�nge, her g�n
g�ne�i ta��yan Ra�n�n pe�inde dola�an Apophis y�lan� ile
sembolize edilirdi. Bilindi�i �zere Sirius iki gezegenden
olu�maktad�r ve bu iki y�ld�za ait iki y�r�nge, birbirine
dolanan iki y�lanla temsil edilirdi.
Y�lan
sembol�, tantrizm ve yogada kundalini enerjisini temsil eder.
Eski M�s�rca�da kobran�n hiyeroglifi olan �ara� hem y�lan hem
de ilahe anlam�na gelirdi. Y�lan dilinin �atal bi�imi menfi
anlamdaki ikili�in sembol� olarak g�r�lm��t�r.
H�ristiyanl�kta b�y�k �neme sahip olan y�lanlar, �slam Dininde
b�y�k bir �nem ta��mamaktad�r. Kuran�da y�lana d�n��erek
Firavunun b�y�c�lerinin asalar�n� yutan Musa�n�n asas�ndan
�st� kapal� olarak s�zeder, ��nk� y�lanlar nefs hayvanlar�
olarak da g�r�lebilmektedirler.
Neo Spirit�alizmde Neo
spiriti�alizmde Y�lan sembol� ezoterik ve hayli �nemli bir
sembol olarak ele al�n�r , olumlu ve olumsuz olmak �zere iki
anlam� i�erir. Olumlu anlam�yla y�lan, Ruhsal �dare
Mekanizmas��n�n koruyuculu�unu, hakimiyetini ve her �eyi
kapsad���n� ifade eder. Olumsuz anlam�yla ise y�lan negatif
tesir planlar�n�n olumlu tesir plan� kar��s�ndaki insana
k�yasla hareket tarz�n� g�sterir.

Erg�n
Ar�kdal y�lan sembol�n�n ezoterik anlam�n� ruh ve madde
dergilerinin birinde ��yle ifade ediyor:
Y�lan g�k
halklar�n�n galaktik dinleriyle ili�kili bir sembold�r. Bu
konuda bulunabilen �ok az bilgilerden baz�lar�nda �y�lan ve i�
i�e daireler� sembolleri bulunur. Y�lan, i�inde ya�ad���
spiral galaksinin iki b�y�k ucunu temsil eder. �rne�in
kuyru�unu �s�ran y�lan sembol� d�nyan�n bildi�i en eski
sembold�r. Yukatan�da bulunan tabletlerde bu sembol aynen
g�r�lmektedir. Y�lan burada spiral galaksiyi ifade etmektedir.
��inde bulundu�umuz Samanyolu galaksisi de bir spiral
galaksidir. Bu ifadelerden anla��labilece�i gibi y�lan ayn�
zamanda galaktik uygarl���n da sembol�d�r. Bu y�lan�
g�rd���m�z yerde Yarat�c��n�n bir m�hr�yle kar��la�m��
oluyoruz. Galaktik Irk �Elohimler� olarak adland�r�lmaktad�r.
Galaktik Irk�a mensup ki�ilere �Y�lano�ullar�� ad�
verilmektedir. Ayr�ca uzaydan gelen �Y�lan Krallar��n m�hr� de
buna ba�l�d�r. Bununla ilgili olarak �rne�in Kukulkan yani
�t�yl� y�lan� sembol� G�ney Amerika yerlileri aras�nda �ok
yayg�nd�r ve bu sembol Galaktik Irk��n b�rakm�� oldu�u
bilginin son izleridir. O d�nem insanlar�, Galaktik Irk�tan
haberdard�lar ve bunu bu �ekilde sembolize etmi�lerdir.
Kuyru�unu
�s�ran y�lan tekerr�r� ifade eder. Bu tekerr�r, kainattaki
maddi ve manevi kanunlar�n birbiriyle yak�n ilgisini ifade
eder. Hayat�n do�um-�l�m �emberi (y�lan), �lahi �rade Kanunu
dahilinde seyrederek varl�klar�n tekam�l� i�in m�teaddit
bedenlenmeleri yans�tan temel bilgiyi sembolize eder.
Reenkarnasyon bir ilahi kanundur. Her dinde a��k ya da kapal�
bir �ekilde ifade edilmi�tir.
Y�lan
s�zc��� �slam ve H�ristiyan aleminde zihinsel kar���kl�klara
yol a�m��t�r. G�n�m�z insan� �y�lan�� k�t�, hi�bir i�e
yaramayan, hain, hilekar, a�a��l�k, al�ak bir varl�k haline
getirmi�tir. Tevrat�ta Havva�y� ba�tan ��karan y�lan�n
i�vas�d�r. Yasak olan a�a�tan yemesini temin etmi�tir ve bu da
Aden Cenneti�nden kovulmalar�na neden olmu�tur. Aden
Cenneti�nden kovulan bu iki prototip yery�z�ne indirilmeden
�nce hemen hemen b�t�n ihtiya�lar� haz�r olarak b�y�k bir
konfor i�inde ya�amaktayd�lar. Bu konfor d�nyaya indikten
sonra kayboldu�u i�in y�lan bunu yapt� diye bu canl�ya olumsuz
nitelikler atfedildi�i g�r�lm��t�r. Ger�ekte o y�lan
bildi�imiz y�lan de�ildir. Meyva da bildi�imiz meyva de�ildir.
O iki prototip te bildi�imiz Adem ile Havva de�ildir.
Erg�n
Ar�kdal y�lan sembol� i�in bir ba�ka �al��mas�nda da esneklik
ve uyum a��s�ndan �unlar� ifade etmi�:

Y�lan
hareket etmek zorunda oldu�u zemin �zerindeki b�t�n engebelere
g�re k�vr�larak, e�ilip b�k�lerek s�r�n�r gider. Y�lan�n
hareket tarz� esnemenin en b�y�k simgesidir.
M�s�r
kaynakl� olmak �zere bu yasa 'y�lan'la ifade edilmi�tir. Ba�ka
anlamlar� da
vard�r ama, as�l
anlat�lmak istenen
�Esneklik ve Uyum
Yasas�'n�n ifadesidir. �ncil�de
de
"Y�lanlar
gibi zeki, g�vercinler kadar saf olacaks�n�z."
denmi�tir. Burada �ok
g�zel bir ahlaki d�stur veriliyor: Burada y�lan�n, e�ilip
b�k�lerek yapt��� uyum sa�lama niteli�ine de�iniliyor. Siz de
zekan�zla akl�n�zIa tabiata insanlara uyum sa�lay�n,
ama g�vercinler kadar da saf olun. �� varl���n�z� asla
kirletmeyin...Zekan�z�, akl�n�z� hile yolunda kullanmay�n.
Uyum sa�la ama hi� bir zaman k�t� niyetle de�il denmek
isteniyor.
Burada
��karc� ama�la uyum sa�lamak yani
riyakarl�k- iki
y�zl�l�k
s�z konusu edilmiyor
Ayetteki
g�vercin kavram�ndaki ahlaki d�sturu g�zard� ederseniz,
herhangi bir menfaatiniz varsa, "Zarar� yok , ay�ya day� de..."
anlay���yla hareket edebilirsiniz diyor. Uyum sa�larm�� gibi
g�r�n, arkas�ndan da vur tepesine al can�n�... B�yle olursa,
g�vercin meselesinin tamamen z�dd�nda bir hareket olur. B�yle
davran�l�rsa, g�vercin safl��� da bir kenara itilmi� olur.
B�yle bir riyakarl�kla, k�pr�den ge�ene kadar ay�ya day�
demek
de
m�mk�nd�r,
ama sonucuna da katlanmak gerekir..
Bunlar,
d�nyay� tan�mayan, enkarnasyonun ne demek oldu�unu bilmeyen,
ruhsal gelecekle hi� bir ba��nt�s� olmayan insanlar�n durmudur
yukar�da anlatt�klar�m.
Onun i�in
'ahirete iman' iman esaslar�ndan
biridir. Etik y�n� budur. Her i�in bir hesab�n� verirsiniz.
Her i�in arkas�ndan bir ba�ka ahval ortaya ��kacakt�r. Gizli
sakl� hi� bir �ey kalmayaca��na g�re, bu yap�lanlar�n da
g�r�lece�i bir hesap vard�r.
Realiteler,
yerlerini daha kapsaml� realitelere terketmek zorundad�r.
Bunun da zorlu�unu �ekiyoruz biz. �lkemizin uzun
s�redir muhafaza etmi� oldu�u realiteyi daha geni� bir
realiteye tahvil etmek zorunday�z. Bunu yapabilmemiz i�in
kar��m�za devaml� olarak zorluklar ��kar�yorlar: �nsan
haklar�, muhakeme-i usul kanunlar�n�n de�i�mesi ��kt�. Devaml�
olarak da ��k�yor. Bunlar daha geni� bir realitenin unsurlar�.
O �ekilde
ya�amaya s�ratle al��mam�z, laz�m ama bir t�rl� uyum
sa�layam�yoruz. �ok daha b�y�k bir realite var. Bu te�ekk�l
etti d�nyada. O realite bizi ve herkesi yutacak, bunun ba�ka
yolu yok. Bunun i�erisinde erimek zorunday�z. Direnirsek, daha
�ok ac� �ekeriz. ��inde bulundu�umuz realiteden daha kapsaml�
bir realiteye ge�mek zorunday�z. Realiteler statik de�ildir.
Realite
hareketlerini izlemek �ok �nemlidir. Bunu kendiniz de de
hissetmeye �al���n.Her�eyin insanda tabii olarak kendinden
ba�lamas� laz�m. Kendi realitenizi kendiniz kontrol edin ve
s�rekli esnemeye �al���n, benim ihtiyac�m yok demeyin, mutlaka
vard�r� |