|
Güneş
Güneşin iç yapısı tüm yıldızlarda olduğu
gibi , fizik yasaları yardımıyla kuramsal olarak ortaya konur. Merkezden
yüzeye veya yüzeyden merkeze doğru olan yapıya ait sıcaklık (T) , basınç (p)
, yoğunluk (g) fiziksel büyüklüklerin değerleri ya da uzaklıkla nasıl
değiştikleri matematiksel olarak hesaplanır. Böyle ortaya çıkan yapıya “
Güneş Modeli” denir.
Güneş 6000K
sıcaklıktaki bir maddeyi yüzeyindeki kütlesel çekim kuvveti (gravitasyon)
sayesinde bir arada tutabilmektedir. Dış tabakaların ağırlığı ile Güneşi
oluşturan sıcak gaz uzaya yayılmaktadır.
Merkür

|
Güneşe uzaklığı:
46 - 58 - 69 M km
|
Çap:
4870 km
|
|
Yörüngesel eğiklik:
7 0
|
Eksensel dönme:
58.6 gün
|
|
Dolanım süresi:
88 gün
|
Kavuşum dönemi:
116 gün
|
Gözlem koşulları: Güneşe en yakın
gezegendir. Çıplak gözle görülebilmesi ancak güneş ufkun hemen altındayken
mümkün olabilir. Merkür'ün kavuşum dönemi 116 gündür bu sürenin yarısında
Güneşin önünden gider, yani batısındadır,diğer yarısında ise Güneşin
arkasından gider yani doğusundadır.Merkür Mart ve Nisan aylarında akşam yıldızı
olarak, Eylül ve Ekim aylarında ise sabah yıldızı olarak en iyi şekilde
görülebilir.
Venüs

|
Güneşe uzaklığı:
107.3 - 107.5 - 107.8
M km |
Çap:
12.104 km |
|
Yörüngesel eğiklik:
3.4 0 |
Eksensel dönme:
243.16 gün |
|
Dolanım süresi:
224.7 gün |
Kavuşum dönemi:
584 gün
|
Gözlem koşulları: Güneş ve Ay'dan sonra
gökyüzündeki en parlak cisimdir. En parlak olduğu dönemlerde (Güneşe çok
yakın olmadığında) gündüz de görülebilir. Venüs'ün kavuşum dönemi 584
gündür. Bu sürenin yarısında (10 aydan biraz kıs bir süre) Güneş'ten önce
doğar, diğer yarısında da Güneş'ten sonra batar. Kuzey yarımkürede, en iyi
gözlem zamanı sonbahar sabahlarıdır. Çıplak göze Venüs, sabit, beyaz bir
ışıkla parıldayan parlak bir cisim olarak görülür. Çok parlak olmasının
nedenleri güneşe yakın olması ve Güneşten gelen ışığın %80'ini yansıtmasıdır
(albedo değeri).
Ay

Ay dünyanın tek
doğal uydusudur. Dünyadan uzaklığı 384,400 km, çapı 3476 km ve dünyanın
yaklaşık ellide biridir.Ay, Dünya çevresindeki yörüngesini, sabit bir
yıldıza göre ortalama 27.32166 günde döner. Ayın bir küresel manyetik alanı
yoktur. Ay düzlükler, dağlar ve vadilerden oluşmuş bir çöl görünümündedir.
Yer: Güneşe uzaklığı:
147.2 - 149.6 - 152 M
km -Yörüngesel eğiklik:
23.4 0 -Çap:
12.753 km
-Dolanım süresi:
365.2 gün
-Eksensel dönme:
23 s 56 dk
Mars

|
Güneşe uzaklığı:
208 - 228 - 248 M km
|
Çap:
6790 km |
|
Yörüngesel eğiklik:
1.90 |
Eksensel dönme:
24 s 37 dk |
|
Dolanım süresi:
687 gün |
Kavuşum dönemi:
780 gün |
|
Uyduları:
2 tane Phobos, Deimos
|
|
Gözlem koşulları: Çıplak gözle
bakıldığında Mars belirgin kırmızımsı turuncu renkli bir ışık noktası olarak
görülür. Mars'ın parlaklığı Dünya'ya yakınlaşıp uzaklaşmasıyla değişir. En
yakın konumundaki parlaklığı en uzak konumundaki parlaklığının 50 katıdır.
Mars, karşı konumda (opposition) olduğunda yani Dünya, Güneş ve gezegen
arasında iken, Mars Gün batımında doğar ve gece boyunca gökyüzünde kalır.
Yörüngesel dışmerkezliliği nedeniyle Mars karşı konumda iken Dünya'ya 50 ila
90 milyon kilometre uzakta olabilir. Mars'ın en çok tercih edilen karşı
konumu enberi (perihelion - Güneşe ve tabiki Dünya'ya en yakın olduğu)
dönemidir. Tüm bu koşullar her 17 yılda bir oluşur.
Jüpiter

|
Güneşe uzaklığı:
740 - 777 - 815 M km
|
Çap:
143.000 km |
|
Yörüngesel eğiklik:
1.3 0 |
Eksensel dönme:
9 s 50 dk |
|
Dolanım süresi:
11.9 yıl |
Kavuşum dönemi:
399 gün |
|
Uyduları:
16 tane Metis, Adrastea,
Amalthea, Thebe, Io, Europa, Ganymede, Callisto, Leda, Himalia, Lysithea,
Elara, Ananke, Carme, Pasiphae, Sinope |
Gözlem koşulları: Jüpiter'in kavuşum
dönemi yaklaşık 13 aydır. Bunun 5 ayında sabahları, beş ayında ise akşamları
görülebilir. Geri kalan 3 ay boyunca Güneşin diğer tarafındadır ve görülemez.
Güneş, Ay ve Venüs'ten sonra en parlak gök cismidir. Küçük teleskoplar ve
dürbünler ile yuvarlak şekli kolayca görülebilir. Orta boy teleskoplar ile
atmosferindeki bantlar ve "büyük kırmızı leke" (Dünya'ya dönük olduğunda)
ayırt edilebilir. Jupiterin 4 Galilean uydusu dürbünle bile görülebilir.
Uydularının döngüsü 2 ila 17 gün arasında değiştiği için her akşam farklı
bir konumda gözlenebilirler.
Satürn

|
Güneşe uzaklığı:
1343 - 1425.5 - 1509
M km |
Çap:
120.500 km |
|
Yörüngesel eğiklik:
2.50 |
Eksensel dönme:
10 s 14 dk |
|
Dolanım süresi:
29.5 yıl |
Kavuşum dönemi:
378.1 gün |
|
Uyduları:
17 tane Pan, Atlas, Prometheus,
Pandora, Janus, Epimetheus, Mimas, Encaladus, Tetyhs, Telesto, Calypso,
Dione, Rhea, Titan, Hyperion, Iapetus, Phoebe |
Gözlem koşulları: Güneşe Jüpiter'den daha
uzak ve biraz daha küçük olduğu için Satürn daha sönük görülür. Yaklaşık12.5
ay olan kavuşum dönemi nedeniyle yılın büyük bir bölümünde gökyüzündedir.
Yörüngesinde çok yavaş ilerlediği için aynı takım yıldız içinde 2 yıldan
daha uzun süre kalır. Satürn'ün halkaları orta boy teleskoplar ile ayırt
edilebilir. Her 15 - 17 yılda bir Dünya Satürn'ün halkalarını düzleminden
geçer bu durumda halkalar görülemez. Satürn'ün uydularından sadece Titan ve
Rhea orta boy teleskoplar ile görülebilir.
Uranüs

|
Güneşe uzaklığı:
2733.6 - 2868.8 - 3004
M km |
Çap:
51.120 km |
|
Yörüngesel eğiklik:
0.8 0 |
Eksensel dönme:
7 s 14 dk |
|
Dolanım süresi: 84 yıl |
Kavuşum dönemi:
370 gün |
|
Uyduları:
15 tane Cordelia, Ophelia,
Bianca, Cressida, Desdemona, Juliet, Portia, Rosalind, Belinda, Puck,
Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, Oberon |
Gözlem koşulları: Çıplak gözle ancak olağanüstü açık ve
temiz gökyüzü koşullarında bile sadece küçük sönük bir yıldız gibi
görülebilir. Küçük teleskoplarla yeşil bir yuvarlak olarak görülür, ayrıntı
seçilemez. Uyduları ancak çok büyük teleskoplar ile görülür. 84 yıl süren
dolanım süresi ile Uranüs bir takımyıldızdan diğerine çok yavaş geçer. 90'lı
yıllar boyunca Yay ve Oğlak takımyıldızlarında olacaktır.
Neptün

|
Güneşe uzaklığı:
4455.3 - 4494 - 4532.5
M km |
Çap:
50.538 km |
|
Eksensel dönme:
16 s 7 dk |
Yörüngesel eğiklik:
1.8 0 |
|
Kavuşum dönemi:
367.5 gün |
Dolanım süresi:
164.8 yıl |
|
Uyduları:
8 tane Naiad, Thalassa,
Despina, Galatea, Larissa, Proteus, Triton, Nereid |
Gözlem koşulları: Gök yüzünde çok yavaş ilerler. 90'lı
yıllar boyunca Yay ve Oğlak takımyıldızlarında olacaktır. Çıplak gözle gök
yüzünde ayırt edilemez ama belki dürbünle görülebilir. Küçük teleskop ile
küçük yeşilimsi bir yuvarlak olarak görülür. Uydusu Triton 20 cm'lik
teleskoplar ile ancak çok iyi koşullar altında görülebilir.
Pluto

|
Güneşe
uzaklığı:
4450.5 - 5898.5 - 7374
M km |
Dolanım süresi:
248 yıl |
|
Yörüngesel eğiklik:
17.10 |
Eksensel dönme:
6 gün 9 s |
|
Çap:
2323 km |
Kavuşum dönemi:
367 gün |
|
Uyduları:
1 tane Charon
|
|
Gözlem koşulları:
Pluto ancak orta boy teleskoplar ile bile ancak küçük bir ışık noktası
olarak görülür.
|