|
M�s�r astrolojisi
hakk�nda bizleri bilgilendiren kaynaklar�n �o�unun, Helenistik D�nem�den
�nce olmayan bir periyoda ait oldu�u g�r�lmektedir. Bu bilgilerin pek
�o�u bug�n on iki ciltlik
Catalogus codicum
astrologorum
Graecorum�da
[21] toplanm��t�r.
Franz Cumont ise �zellikle M�s�r
Astrolojisi�ni derlemi�tir.
[22]
Cladius Ptolemy (�.S. 100-178) gibi
baz� kadim d�neme ait M�s�rl� astrologlar, astrolojinin orijinal
anavatan�n� M�s�r olarak g�rmekteler.
[23] Ancak b�yle iddialar, tarihi
de�erler g�z �n�ne al�nd���nda belirsiz kalmaktad�rlar.
S�mer-Babil astrolojisinin z�dd�
olarak, M�s�r astrolojisi tarihi olarak az �ok tan�mlanabilen bir kurucu
kabul etmektedir. Helenistik yazarlara g�re ise, Tanr� olarak tap�n�lan
Hermes Trismegistos (��� defa b�y�k� Hermes)
se�ilmi� ��rencilerine ve rahiplerine sihri, bilimi, yazmay� ve
astrolojiyi ��retirdi.
[24] Di�er yazarlar, �rne�in
Ps. Manetho
[25] Hermes Trismegistos�un, g�ksel cisimlerin sihirli etkilerinin ��retilerini
duvarlara ve en kutsal tap�naklar�n kolonlar�na kaz�d���n�
bildirmektedir . �.S. ikinci y�zy�ldan beri, Hermes-Thoth�a atfedilen ve
nesilden nesile aktar�lan kapsaml� bir literat�r�n varoldu�u
s�ylenmektedir. Clemens Alexandrinus
(�.S. 150-211) Hermes�e ait ve d�rd� astroloji ile ilgili olan k�rkiki
�nemli kitaptan bahsetmektedir.
[26] Bu kay�p Hermetik yaz�lar ise
�Hermetika�
olarak bilinmektedir.
Hermes Trismegistos ayn� zamanda
M�s�r Tanr�s� Thoth�un Yunan�daki kar��l���d�r. �nceleri ay ile, daha
sonra ise Merk�r Gezegeni ile (Hermes) ili�kilendirilmi�tir. Sonralar�,
Helenistik D�nem�e ait yaz�larda, tanr�lar hanedan�n�n son temsilcisi ve
ilk insan olarak ortaya ��kmaktad�r.
[27] Burada, tanr�lar (Thoth-Tot)
aras�nda, gezegenlerle (Ay ve Merk�r) ve bir doktrin olarak astrolojinin
aktar�lmas�yla da ili�kilendirilerek do�rudan bir ba�lant�
yap�lmaktad�r. B�ylelikle burada da astroloji gelene�inin y�ld�zlara
ili�kin dini kaynaklara i�aret etti�ini g�rmekteyiz.
Tarih a��s�ndan, Hermes�in
��retileri; bir doktor ve piramit in�aat��s� olan ve Kral Djoser�in
(�.�. 2668-2649 aras�nda h�k�m s�rm��t�r) saray�nda, onun saltanat�
s�ras�nda ya�ayan �mhotep ile ili�kilendirilebilir. M�s�r
Astrolojisi�nin ortaya ��k��� b�ylelikle �.�. ���nc� Milenyumun
ortalar�nda ger�ekle�mi�tir; zamana dair bu tahmin, S�mer-Babil
Astrolojisi i�in de ge�erlidir.
Helenistik D�nem�e ait yaz�lar,
se�ilmi� ki�ilere aktar�lan daha ileri d�zeydeki ilahi s�rlar�
bildirmektedir. ��te Helenistik D�nem�de ve ge� d�nemde yayg�n olan
Nechepso ve Petosiris
[28] adlar� alt�ndaki yaz�lar�n, kanallar
vas�tas�yla ger�ekle�tirilen bu aktar�mlara kadar izlenebilir olduklar�
kabul edilmektedir. Astrolog Vettius Valens
(�.S. ikinci y�zy�l) Nechepso�nun (�.�. 677-672; 26. hanedan�n firavunu)
kendi kanal�yla bilgi al���n� ��yle tan�mlamaktad�r:
�bana �yle geldi
ki, b�t�n gece dua edip g�klere bakt�m; derken g�ky�z� a��ld� ve
g�klerden bir ses geldi. Ard�ndan, �zerinde g�ky�z�n�n gece g�r�n�m�
resmedilmi� olan g�k mavisi bir c�ppe kendi kendine bedenimi sard�.
B�ylelikle ben, evrenin hareketlerinde t�m ebedi d�zeni deneyimledim.�
[29]
Firmicus
Maternus�a
g�re (�.S. 335�lerde), Petosiris�in de Hermes-Thoth�un astroloji
��retilerine dair aktard��� bilgileri kendi kanal�yla ald��� tahmin
edilmektedir. Tarihsel kimli�ine bak�ld���nda Petosiris, olas�l�kla �.S. d�rd�nc� y�zy�lda ya�am�� bir rahiptir.
[30] Pek �ok astrolojik
yaz� Petosiris�ten Nechepso ile birlikte bahsetmektedir ancak s�z konusu
iki ki�i Helenistik D�nem�de bireysel yazarlar olarak da bilinmektedir.
�Hermetika� ile birlikte bu iki ki�inin yazd�klar�
�Helenistik Vulgata�
y� olu�turmaktad�r.
Dolay�s�yla Nechepso ve
Petosiris�in astrolojisinin do�al-mistik veya ilahi if�aatla
(if�aat: gizli olan�n
a���a vurulmas�) ortaya ��kar�lm�� oldu�unu
g�rmekteyiz. Burada, �evrenin d�zeni ve hareketleri� insan ve evrenin
dinsel ili�kisi ile yak�ndan ba�lant�l�d�r.
M�s�rolog Jan Assman bu ili�kiyi
�kozmoteizm�
(kozmoteizm: Tanr�y� do�an�n d���nda tinsel
bir varl�k, do�a�st� bir g�� olarak de�il; do�an�n i�indeki bir varl�k
olarak g�ren ak�m) olarak
tan�mlamaktad�r.
[31] Gezegenler ve y�ld�zlar, S�mer-Babil Mitolojisinde
oldu�u gibi, tanr�lar olarak kabul edilmekte olup, bunlar�n aras�nda
�zellikle de g�ne� tanr� Ra �ne ��kan bir konumda bulunmaktad�r. G�ne�
tanr�ya tap�nmak halk aras�nda �yle yerle�mi�ti ki Amenofis IV��n (Echnaton)
h�k�mdarl��� s�ras�nda Ra; k�sa bir s�re �.S. 1364-1347 y�llar�ndan
itibaren, olas�l�kla M�s�r��n tek tanr�s�yd�. Ayr�ca, kadim M�s�r Ay
Tanr�s� Thoth (sonradan �sis ay tanr��as� olmu�tur) ve Merk�r de �nemli
fonksiyonlara sahip olmu�lard�r. B�t�n bunlara ilave olarak, tanr�lar
olarak tap�n�lan pek �ok parlak sabit y�ld�z ve tak�my�ld�zlar da vard�.
Ancak, M�s�r Astrolojisinde
gezegen-tanr�lardan �ok daha �nemli olan�
�onluk�lard�r. S�mer-Babil
astrolojisinin g�ne� y�r�ngesini her biri 30 derecelik on iki Zodyak
Burcuna b�lmesi gibi M�s�rl� astrologlar da y�ll�k g�ne� y�r�ngesini,
her biri 10 derece olan 36 �zde� b�l�me ay�rarak d�zenlemi�lerdir.
M�s�rl�lar y�l�n 365 g�nden olu�mas�ndan haberdard�lar ve bu bir y�l�,
her biri on g�nden olu�an 36 hafta olarak d�zenlemi�lerdi. On g�nl�k
hafta bir onluktu ve o onlu�a ait olan bir tanr�ya veya �eytana
adanm��t�. Bilinen en eski onluk, �.�. 2500-2350�lerde h�k�m s�ren
be�inci hanedana aittir.
Dendera�daki
(Dendera: M�s�r�da bulunan ve Tanr� Hathor�a adanan tap�nak)
onluk-tanr�lar�n�n oldu�u M�s�r Zodya�� tasviri �nl�d�r ve �u anda
Paris�te Louvre M�zesi�nde g�r�lebilmektedir.
Sonradan M�s�r Astrolojisi
S�mer-Babil Zodyak bur�lar�na g�re daha bask�n olmu� ve onluklar� bu
sisteme adapte etmi�tir. B�ylelikle zodya��n 30 derecelik bur�lar�n�n
her biri art�k ��er tane 10 derecelik onlu�a daha b�l�nm��t�.
Horoskoplardaki
Zodyak bur�lar�n�n
ve onluklar�n bu kombinasyonunu; belirli bir burca sahip olarak do�mu�
olan baz� ki�iler i�in yap�lan yorumlar� ��e b�l�nm�� haliyle hala baz�
dergilerde bulabilmekteyiz. Dolay�s�yla da haftal�k veya ayl�k olarak
yap�lan baz� yorumlar ��yle olmaktad�r: Ko� burcu, birinci onluk; ko�
burcu ikinci onluk�� vb. Belirli bir onlu�a ait tanr� ve �eytan�n
d�neminde do�an insanlar genelde onun ad�n� al�yor ve ya�amlar� boyunca
onunla ba�lant�l� kal�yorlard�.
M�s�r astrolojisinde g�ky�z�n�n bir
di�er b�l�n��� daha vard�. G�ne� y�r�ngesinin 360 derecelik siklusunun
her derecesi de benzer �ekilde �zel olarak isimlendirilmi� ve bir
tanr�ya veya �eytana atfedilmi�ti. Bu tek derecelere
�kader noktas� (monomoiriai)�
ad� veriliyordu ve horoskop yorumlar�nda bunlar da kullan�l�yordu.
Romal� astrolog Firmicus Maternus
(�.S.335) bu b�l�mlemeyi, ��retisini Asklepios�a on iki kitapta
a��klad��� tahmin edilen Hermes Trismegistos�a kadar izlemektedir.
B�ylelikle, Zodyak bir�ok tanr� ve
�eytanlarla halk�n anlayaca�� �ekle sokulmu� oldu ve bunlar sadece
gezegenlere ve sabit y�ld�zlara ba�l� olmakla kalmay�p ayn� zamanda
g�ky�z�n�n sistematik olarak b�l�nm�� belirli alanlar�n� da i�gal
etmekteydi. Bu tanr�lar ve �eytanlar sonradan, g�ne� kendi b�lgelerinden
ge�ti�inde insanlar i�in kesin hale geldiler. Ancak bununla birlikte
horoskoplar�n yorumlanmas� da �ok karma��kla�t�. G�ne�in ge�ti�i her
nokta en az �� tanr� veya �eytan taraf�ndan belirleniyordu. Bir Zodyak
burcunun tanr�s� b�t�n bir ay boyunca h�k�m s�r�yordu, yani g�ne� o
bur�tan ge�ti�i s�rece bu devam ediyordu. Ayn� zamanda, g�ne� zodya��n
bir burcunun, her biri on g�n s�ren �� onlu�unun birinden ge�iyordu.
Bunun d���nda da, g�ne�in bir g�nde ge�ti�i tek dereceler vard�. (Bu
arada M�s�r astrolojisi belirli tanr�lar� olan daha da fazla b�l�nmelere
a�inad�r; bunlar, s�n�rlar ad� verilen de�i�en b�y�k derecelerdeki
b�l�nmelerdir. B�ylece ger�ekte ��ten fazla tanr� g�n�n belirli bir
zaman�n�n niteli�ini belirlemektedir�)
Onluklar�n tanr�lar�n�n
oldu�u Dendera�daki Eski M�s�r Zodyak��. Gundel, V.8�den al�nm��t�r.
M�s�r Astrolojisi�nin kendine �zg�
olan yan�, Helenistik Periyot�tan bildi�imiz gibi dikkati �ekecek kadar
karma��k bir �ifa (t�p) sistemini:
Iatromathematics�i
geli�tirmi� olmas�d�r. Bu periyoda ait baz�
astrolojik yaz�lar bu tasar�m� ba�l�klar�nda ta��m��lard�r. Her bir ta�,
her bir bitki, her bir hayvan belirli bir astral tanr�ya adanm��t� ve bu
da �u demekti: bu ta�ta veya organizmada, bu tanr�n�n g�c� etkindi.
Benzer �ekilde, her insan bedeni, her organ, tek bir organdan daha b�y�k
olan her beden par�as� ve onun b�l�nd��� her bir par�a bir Zodyak
burcunun bir tanr�s�na, bir onluk tanr�s�na,
ya da bir kader noktas� (monomairiai) tanr�s�na atfedilmi�ti.
E�er bir organ hastaland�ysa, bunun nedeni ona tekab�l eden tanr�yla ya
da �eytanla ili�kiliydi. Dolay�s�yla da hasta organ, ona tekab�l eden
bitkiyle ya da ayn� tanr�n�n hayvanlar�na ait baz� nesnelerle
iyile�tirilebilirdi. Ya da hastal��a neden olan �eytanla sava�acak olan
panzehir aranabilirdi. Iatromatematics;
(Iatros, doktorun Yunanca
isimlendirmesi olup kadim zamanlarda, orta�a�da ve modernitenin erken
d�neminde y�ld�z g�zlemlerinin ve hesaplamalar�n�n her t�rl�s�ne
mathematics deniyordu) sadece Helenistik D�nem�de ve Roma Devri�nde
de�il ayn� zamanda erken modern d�nemde de en yayg�n hekimlik t�r�yd� ve
�u anda da �e�itli astrolojik ve alternatif t�p t�rleri taraf�ndan
yeniden ke�fedilmektedir.
D�nya �l�e�indeki olaylar�n yan�
s�ra bireyleri de kozmosun ilahi d�zeni ile ba�lant�l� olarak
tan�mlamaya �al��an S�mer ve Babil Astrolojileri gibi M�s�r Astrolojisi
de bu ba�lant�y� her �eyden �nce �ifa veya t�p perspektifinden g�rmeye
�al���r. Ancak M�s�r Astrolojisine g�re iyi olmak sadece ki�isel
zaaflardan kurtulmak anlam�na gelmiyor. As�l temel d���nce, �ok daha
kapsaml�d�r. E�er bu g��ler birbirleriyle uyum i�indeyse ki�i sa�l�kl�
olman�n yan� s�ra ayn� ilahi d�zenin hakim oldu�u makro kozmosla da uyumlu
olarak canl� olacakt�r.
Mezopotamya ve
M�s�r astroloji ak�mlar�n�n her ikisinin de Helenistik D�nem�de birlikte
akt���, di�er dinler ve felsefeler taraf�ndan tetiklendi�i, ayr�ca
Yahudilik, H�ristiyanl�k ve daha sonra da �slam gibi b�y�k dinlere de
girebildi�i g�r�lmektedir.
|