|
B�y�k
�skender �.�. IV. yy.da Do�uyu ve Akdeniz B�lgesi�nin b�y�k b�lgelerini
ele ge�irip onlar� tek bir krall�k alt�nda birle�tirdi�inde keskin bir
k�lt�rel de�i�imin ortaya ��kt��� g�r�l�r. Astroloji de, Mezopotamya ve
M�s�r�daki kaynaklar�ndan engellenmeden Yunanistan�a kadar ilerlemi� ve
daha da bat�ya do�ru ilerlemeye devam etmi�tir. Bu Helenistik Periyot da,
astroloji sabit bir d�nya g�r���ne ula�m��t�r. Mezopotamya ve M�s�r
Astrolojileri�nden farkl�l�klar� olmas�na ve Helenistik D�nem
Astrologlar��n�n da kendi aralar�ndaki farkl�l�klar�na kar��n temelde
hepsinde ortak bir �ey bulunmaktad�r:
-
Astroloji tanr�lar� gezegenlerde, sabit y�ld�zlarda,
Zodyak bur�lar�nda ve maksatlar�n�, kendilerine denk gelen pozisyonlar
ve tak�my�ld�zlar arac�l���yla ifade eden onluklarda tan�maktad�r.
Yery�z� bu suretle d�nyan�n merkezini olu�tururken, g�ky�z�,
y�ld�z-tanr�lar�yla birlikte, kapal� bir k�re olan d�nyadan uzakta
bulunmaktad�r.
-
Astroloji, do�rulu�unun deney yoluyla kan�tland���n�
kabul eder. Bu, g�ky�z� hareketleriyle d�nyadaki hayat�n
kar��la�t�r�lmal� olarak g�zlemlenmesiyle saptanabilir.
Bu iki ifadenin
k�saca a��klanmas� gerekmektedir.
Helenistik
astroloji insanlar�, do�ay� ve kozmosu b�y�k bir ahenk i�inde g�rmek
ister. Bug�n kendimize sordu�umuz soru, b�t�n bu y�ld�zlar�n do�an�n ve
insanlar�n ger�ekten nas�l ahenk i�inde �al��t��� olurken; astrolojinin
buna verdi�i yan�t, benzerlik ve sempati prensibi ile ��yle olmaktad�r:
Tanr�lar g�k cisimlerine ba�l� olmakla kalmay�p ayn� zamanda t�m
kozmosta g�r�nmeden varl�klar�n� s�rd�rmektedirler. Dolay�s�yla, bizlere
���k ve s�cakl�k bah�eden g�ne� tanr�s� biz insanlar�n i�inde de
varolmaktad�r. S�ra d��� bir s�cak kalplilik ta��yan bir ki�iyle
kar��la��rsak bilelim ki �g�ne��
onun i�indedir ve �zerinde etki
sahibidir. Kalp, g�ne�in insanda varoldu�u yerdir. G�ne�in g�c�n�n
bitkilerde ve metallerde de bulundu�u d���n�l�rd�. Alt�n g�ne�in
parlakl���na kar��l�k gelmekte ve dolay�s�yla da g�ne�in g�c� bu metalde
de bulunmaktad�r. S�ra d��� denebilecek �l��de g��l� �ifa g�c�ne sahip
olan bitkilerde de benzer �ekilde g�ne� etkiliydi.
T�m di�er gezegenler ve Zodyak bur�lar�n�n da ayn� zamanda baz� insan
nitelikleriyle ve organlarla, hayvanlarla, bitkilerle ve metallerle
ba�lant�l� oldu�u d���n�l�rd�. Bu �ekilde, g�k cisimleriyle d�nyadaki
cisim ve canl�lar aras�nda bir �benzer
ili�kiler sistemi� kurulmu�tu. Bu
benzerlikler sistemi nesnelere d��sal olarak ba�l� olurken i�sel olarak
ilahi g��lerle donat�lm��t�r ve astrolojinin d�nya g�r���n� �imdiki
haliyle olu�turmaktad�r. G�rd���m�z her bir varl�k ya da nesne,
Helenistik astrologlar i�in tek bir canl�, ilahi ortamda varolmaktad�r.
Ayn� zamanda modern astrolojide de, sadece benzer ili�kilerin
tan�mland��� ve (genelde kabul edildi�i gibi) y�ld�zlar�n do�rudan
etkilerinin ger�ekte vurgulanmad��� belirtilmektedir. Astrolojik
gelenek, b�t�n kozmik g��lerin bu sempati ve benzerliklerine s�k� s�k�ya
ba�l�d�r ve bu �astral sihir�
(Astralmagie) olarak
adland�r�labilir. ��eri�inde b�y� olan bir�ok Eski Yunan papir�s
par��menlerinde bununla kar��la�maktay�z, bu par��menlerde �ok y�zeysel
de olsa astrolojik hesaplar�n yap�lm�� oldu�unu g�r�lmektedir. Burada
daha da �nemli olan, g�k cisimlerine ait tanr�lar�n isimleridir; bu
isimler b�y�de ve �ifada da kullan�lmaktad�r.
[32]
Helenistik
Astroloji, t�m do�an�n �canland�r�lm���
(beseelt) ya da
�hayat
kazand�r�lm�� bir �z��n�n oldu�unu
kabul etmektedir. Ger�ekte, bu olmadan da, benze�me i�e yaramayacakt�.
G�n�m�zde t�m do�an�n
�canland�r�lm��l���na� inanamayanlar
astrolojiyi ciddiye almada g��l�k ya�ayacaklard�r. Bu canl� do�aya
g�venenler (t�pk� do�a dinleri ve pek �ok yeni dinsel harekette oldu�u
gibi) en az�ndan astrolojinin d�nya g�r���n� kabul etme konusunda iyi
bir vizyona sahiptir.
Yukar�da
anlatt���m�z astrolojinin d�nya g�r��� yaln�zca g�r�n�r kozmosa aittir.
Tanr�lar ve �eytanlar veya ilahi g��ler tamamen bu d�nyaya aittirler.
Yahudi, H�ristiyan veya �slami bak�� a��s�na g�re �unu s�yleyebiliriz:
Astrolojinin tanr�lar� Yarad�l���a aittir. Onlar kendi ba�lar�na g�k
cisimlerinin ya da insanlar�n yarat�c�lar� de�ildirler; hatta kendileri
yarat�lm��lard�r. Eski Yunan filozoflar�ndan Platon (Eflatun) benzer
�ekilde �Timaeus� ta da yarat�c� tanr�n�n nas�l �nce d�nyay� ard�ndan da
g�ksel cisimlerin tanr�lar�n� yaratt���ndan bahsetmektedir.
Dolay�s�yla,
astroloji do�al olarak d�nya g�r���n� Yahudili�e, H�ristiyanl��a ve
�slam Dini�ne tamamen adapte edebilmektedir; ��nk� d�nyay� yaratan b�t�n
bu dinlerin yarat�c� tanr�s� ayn� zamanda g�k cisimlerini ve onlar�n
tanr�lar�n� da yaratm��t�r. Bu ba�lamda, b�y�k tektanr�l� dinler de
�oktanr�l� astrolojiyle, merkez ald�klar� inanc� bozmadan uyumlanma
sa�layabilirlerdi. Bu ger�ekle�ti ve astroloji her �� dinde de kabul
edildi, kabul edilirken bu �at��mas�z ger�ekle�medi; astroloji k�smen
sert bir sava��n i�indeydi, ancak zamanla kendine yeni takip�iler buldu. Helenistik
Astroloji�nin kadim bilginler aras�nda kabul edili�inde etkili olan
�nemli bir nokta da Eski Yunan do�al bilimi ve kozmolojisinin jeosantrik
(jeosantrik: yerk�renin merkezine ait) d�nya g�r���ne olan uygun olup
olmad���yd�. Claudius Ptolemy (�.S. 100-176) astroloji alan�nda yazd���
�Tetrabiblos�da, M�s�r Gelene�ine ait kehanet niteli�indeki astrolojiyi
do�al bilimsel d�nya g�r���ne adapte etmeye �al��m��, bunu yaparken de
a��klamalarla ilgili imalara yer vermemi� ve �l��l� bir sunumla
yetinmi�tir.
[33]
Erken modern d�neme kadar kozmoloji ile ilgili sorular
konusundaki bilimsel otoritesine kar�� ��kan�n olmad��� Aristoteles
i�inse hi�bir �eli�ki yoktu, o da benzer �ekilde, etkileri eterin
�tesindeki d�nyaya ula�an parlak y�ld�zlarda tanr�lar� g�r�yordu. Eski
zamanlara ait ge� d�nem astrologlar� astrolojiyi rahiplerin bilgeli�i
ile ili�kili g�r�yordu. Dolay�s�yla Marcus Manilius da F�rat ve Nil
nehirlerinde rahiplere kozmos kanunlar�na dair bilgilerini ilham olarak
sunanlar�n tanr�lar oldu�unu bildirmektedir.[34] Manilius�un
astrolojik d�nya g�r���nde stoac� etki
(stoac�l�k: Helenistik d�neme ait, genel olarak bireyin mutlulu�unun
sa�lanmas� ve korunmas� olarak �zetlenebilen felsefe)
belirgin olarak g�r�lmektedir.
Burada
Sat�rn ve �ocuklar� �ift�i, esnaf, bankac� vs. ile birlikte g�revlerini
yerine getirmektedir.
(Garin
100�den al�nm��t�r)
|