|
Yak�n gelecekteki
olaylar veya bir ki�inin yetenekleri hakk�nda somut a��klamalar yapmay�
gerektiren astrolojinin tan�m� sadece mitsel ve do�al-felsefi d�nya
g�r���yle tamamlanm�� olmamakta, s�z konusu tahminler ve a��klamalar g�k
cisimlerinin belirli bir d�nemdeki konumlar� temel al�narak
yap�lmaktad�r. Bunu �ok basit bir �rnekle a��klamak gerekirse;
g�ky�z�nde Mars ve Ven�s birbirlerine g�re z�t bir a��da durduklar�nda,
�rne�in birbirlerine g�re 180 derece a��yla yerle�mi�lerse bu, sava�
tanr�s� Mars��n sevgi tanr��as� Ven�s'le �at��t��� anlam�na gelirken,
d�nyada da benzer bir duruma i�aret etmektedir ki bu da sava�la bar��
aras�ndaki m�cadelenin ifadesidir.
Astroloji
�u anda, ba�lang�c�ndan beri bilime dayal� oldu�unu ileri s�rmektedir.
Mezopotamya kehanet yorumlar�nda da, Enuma Anu Enlil�in kehanet
tabletlerinden bildi�imiz gibi bilimsel onaya verilen �nem
netle�tirilmektedir. Bu bilime dayal� olu� hali hem kadim d�nyan�n, hem
de sonraki d�nemlerin t�m b�y�k astrologlar� taraf�ndan astrolojiyle
ilgili tart��malarda ikna edici temel bir delil olarak ortaya
konulmu�tur.
�rne�in, Johannes Kepler (1571-1630) astrolojiyi savunurken
��yle s�ylemi�tir:
�G�k cisimlerinin konumlar�na olan inan� her �eyden
�nce bilime dayal�d�r ve bu bilimsellik de �yle nettir ki ancak onu
kendi g�zleriyle incelememi� olan
ki�i
bunu inkar edebilir.�[35]
Burada ��yle bir itiraz s�z konusu olabilir;
astroloji bu kadar kolayca alg�lanabilecek kadar a��k bir bilimse neden
�a�da� bilim adamlar�n�n �ok az� buna ikna olabiliyor? Ancak bu itiraz da
ba�ka bir d�zleme dayal� olmaktad�r. �lk olarak, astrologlar�n t�m
devirlerde astrolojinin hakk�n� vermek i�in �ncelikle bilime dayal�
oldu�unu �ne s�rmelerine dikkat etmek gerekir.
Yukar�da
bahsedilen Enuma Anu Enlil�in kehanet tabletleri ve Kral Asubanipal�in
(�.�. 669-626; Ninova kral�) k�t�phanesinin bir b�l�m� bizlere
astronomik g�zlemlere ait b�y�leyici bir sistemi sunmaktad�r.
Astrologlar �u y�nteme g�re �al���yorlard�; g�ky�z�ndeki bir g�zlem o
g�n�n tarih ve saatine g�re kaydediliyor ve �zellikleri de kesin olarak
tan�mlan�yordu. Buna paralel olarak, t�m politik ve do�al olaylar da
benzer �ekilde kaydediliyordu. B�yle bir sistemle yap�lan �al��malar
s�rekli devam etti ve kaydedilen veriler y�zy�llar boyu varl�klar�n�
korudular. Bu kay�tlar d�nya �zerinde ger�ekle�en olaylara kar��l�k
g�ky�z� fenomenlerini dakikas� dakikas�na kontrol eden, �nceki
kay�tlarla kar��la�t�ran ve onlar� yeni g�zlemlerle tamamlayan t�rdendi. Asurolog Carl Bezold bu kilden �retilmi� kal�n dilimlerin b�y�k bir
b�l�m�n� terc�me eden ki�i olarak bu durumu ��yle tan�mlamaktad�r:
"Ne zaman Y y�klemi g�ky�z�ndeki �
�znesinin bir eylemini ger�ekle�tirse, d�nya �zerinde de Y y�klemi �
�znesinin bir eylemini ger�ekle�tirmektedir."
[36]
��te size bir
di�er �rnek: �E�er ay�n on be�inci g�n�nde dolunay g�ne�le birlikte
g�zlemlenirse, zorlu d��man silahlar�n� o �lkeye do�rultacak demektir�
On be�inci g�n, dolunay g�ne�le birlikte g�r�lm��t�� Dilerim kral bunu
bilir ve dikkate al�r.�
[37]
Metnin ilk b�l�m�nde, genel g�zlem
tan�mlan�yor: ay�n on be�inci g�n� dolunay
oldu�unda ve g�ne�le ay e�zamanl� olarak g�r�ld���nde sald�rma eylemleri
ger�ekle�ir. Ard�ndan da somut olarak g�zlenen olay meydana
geliyor; g�ky�z�ndeki konumlanma �imdi
ger�ekle�ti ve hemen ard�ndan bilimsel olarak da saptanan tahmin
yap�ld�; sald�r� olaylar� olacak.
Pek �ok
metin bunun hemen ard�ndan yap�lan tahmini ��yle bir c�mleyle
tamamlamaktad�r:
��ve beklenen olay sonunda
ger�ekle�ti...�
Metinlerin
i�eri�i g�n�m�zde kontrol edilemiyor. Bununla beraber, bu metinlerle
ilgilenen ara�t�rmac�lar�n �o�u, Babilli astrologlar�n ciddi bir
bi�imde, tamamen bilimsel verilere dayal� bir astroloji sistemi in�a
etmeye �al��t�klar� konusunda hemfikirdirler. Ancak burada astrologlar�n
konumu da g�z �n�ne al�nmal�d�r. Onlar ayn� zamanda rahip g�revini de
�stlenmi�lerdi ve devlette �nemli birer politik fonksiyona sahiptiler.
Yukar�daki �rnek astrolojik tahminin kral i�in yap�ld���n�
g�stermektedir. Dolay�s�yla kadim d�nemlerde astrolojinin �nemli politik
kararlar almak i�in ciddi bir y�ntem oldu�unu s�yleyebiliriz.
Astrolojinin
g�n�m�ze kadar devam eden tarih s�recinde bilimsel oldu�unu savunmaya
y�nelik denemeler yap�lm��t�r. Benzer �ekilde, �.�. 200�lerden beri baz�
filozoflar ve astronomlar astrolojiyi ele�tirmi�lerdir. Bu ele�tiri
bazen sadece astrolojinin belirli birtak�m ifadelerine y�nelik olurken
bunlar�n mutlak olarak do�ruluklar� desteklenmi�tir. Bununla beraber
baz� ele�tiriler ise, astrolojiyi tamamen gereksiz olarak tan�mlay�p
reddetmektedir.
|