�N T�RKLER VE �AMANLIK


�N T�RKLER VE �AMANLIK Do�. Dr. Haluk BERKMEN
�n-T�rkler yakla��k 30-35 bin y�l �nce Asya'dan yola ��k�p Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya ula�m��lard�r. Bu g��n izlerine Fransa'n�n Aurignac kasabas�ndaki ma�aralarda rastland��ndan Aurignacian k�lt�r� ad� verilmi�tir. Di�er bir g�� dalgas� ise Anadolu'dan yakla��k 25,000 y�l �nce ger�ekle�mi�tir. Bu ikinci g��le gelen k�lt�re de Gravettian k�lt�r� denmektedir. Avrupa'ya do�ru yap�lm�� g��ler bu iki g�� dalgas� ile k�s�tlanamaz. Ard�ndan bir�ok gurup Asya�dan Avrupa�ya do�ru g�� etmi�lerdir. G��ler sadece bat�ya de�il Asya�n�n hem g�neyine hem de kuzey do�usuna do�ru da olu�tuklar� bilinmektedir. T�rklerin kuzey do�u Asya b�lgesinde, Bering bo�az� �zerinden Alaska'ya ge�tikleri biliniyor. Yap�lan tespitlere g�re kuzey bat� Amerika�n�n Alaska b�lgesine ipek getirip k�rk g�t�ren ve �kuzey do�u ipek yolunu� olu�turmu� olan kavim ad� Yueh-che (Y�ce) T�rk boyudur. Bu insanlar�n kuzey �in�den ald�klar� ipekleri k�rkle de�i� toku� ettikleri saptanm��t�r. �Y�ce� adl� kavim aslen Saka T�rk� oldu�undan s�z edilmektedir. Saka ad� ise AS-OK => SA-KA �ekline d�n��m��t�r. S ve K sessiz harfleri ile (damgalar� ile) belirtilen bu insan guruplar� aslen AS ve OK boylar� iken sonralar� bir arada SAKA ad� olarak birle�tirilmi�lerdir. Ayr�ca, Alaska ad� ALA-AS-OKA k�k s�zc�klerinden olu�tu�u ve "y�ksek As ile Ok halk�na ait" anlam�n� i�erdi�i g�r��ndeyim. Shaman �n-T�rk dininin �aman dini oldu�undan s�z ettim. Gittikleri her b�lgede bu �aman inanc�n� yaym��lar ve de�i�ik �ekillerde uygulam��lard�r. �amanlar madden u�amasalar bile manevi u�u�u pekala yasayabiliyorlard�. Asya Kam K�yafeti Resimde Tuva kam k�yafeti g�r�l�yor (Kaynak: Schamanismus in Tuva, J. Van Alphen, Museum fur Volkerkunde Wien, 1998, Viyana � Avusturya) Asyadan Ku� Kad�n Heykelleri Benzeri ku� simgelerine orta Asya'da, Altin Tepe b�lgesinde yakla��k 4500 y�l eskili�i olan kilden ku�-kad�n heykelcikleri (resimdekiler) bulunmu�tur (Kaynak: Central Asia Palaeolithic Beginnings to the Iron Age, Philip L. Kohl, 1984, ISBN: 2-86538-071-8) Bu ku� ba�l� kad�n bedenli heykelcikler bir yandan kamlar� hat�rlat�rken �te yandan kutsal g�ne�in simgesi olarak /g�ne� tanr��a/ inanc�n�n bir d�nemlerde yayg�n oldu�unu akla getirmektedirler. Kamlar�n toplum i�inde sayg�nl�klar� g�z �n�ne al�nd��nda bir ku� gibi kollar�n� iki yana a�m��, u�an insan� simgeleyen, T harfine benzer simgelerin pek �ok k�lt�rde beliren eski bir damga oldu�u g�r�lmektedir. Bu damgan�n Tengri damgas�ndaki orta k�sm�ndan t�remi� oldu�unu s�yledim. Milattan en az 1500 - 2000 y�l �nce �imdiki g�ney M�s�rda Ku� krall�� bulunmakta idi. Nil nehrinin g�ney b�lgelerinde, bug�nk� Sudan �lkesinin hudutlar� i�inde, Cebel Barkal ba� �ehir olmak �zere bir�ok yerle�im birimleri olu�turmu�lard�. 1916 y�l�nda Harward�li kaz� bilimci George A. Reisner, Cebel Barkal�a geli�inden �nce Ku� krall�� hakk�nda pek az �ey biliniyordu. O b�lgede sekiz y�l boyunca yapt�� kaz�larda be� Ku� kral�n�n mezar� ile birlikte ileri bir Ku� medeniyetinin kal�nt�lar�n� ortaya ��kard� (Kaynak: Kingdom of Kush, T. Kendall, National Geographic, Kasim 1990) Birle�ik M�s�r-Ku� krall��n�n en �nemli krallar�ndan birinin mezar�na girdiklerinde Reisner ve yard�mc�lar� �a��lacak bir at mezarl�� ile kar��la�t�lar. Deniz kabuklar�, bronz s�sler ve cam incilerle donanm�� ayakta durur vaziyette g�m�lm��, tam yirmi d�rt (24) adet at iskeleti ile kar��la�t�lar. Atlarla birlikte g�m�lme gelene�ini Ku� krallar� orta Asya'dan getirmi�lerdi. O devirlerde ne Mezopotamya'da ne de Afrika'da at bulunuyordu ve gelebilecekleri tek b�lge Asya idi. Atlar�n Asya k�kenli hayvanlar olduklar� bilinmektedir. �u halde bir at k�lt�r�ne sahip olan ve ad� da T�rk�e Ku� olan bu halk Asya k�kenli olmal� idi. Bilinen �u ki Ku� ulusu taraf�ndan yeti�tirilen atlar b�y�k ilgi g�rmekteydiler. Hatta uzaktaki Asurlular bile Ku� atlar�n�n pe�inde idiler. Bug�n i�in Arap at� denilen t�r Asya k�kenli atlard�r. Ku� krallar� M�s�r� ele ge�irip ortak Ku�-M�s�r krall��n� kurduklar�nda kendi dillerini terk ettikleri ve o b�lgede konu�ulan dil ve yaz�y� benimsedikleri bilinmektedir. M�s�rda 25�inci s�lale olarak bilinen Ku� krallar� �n-T�rk k�kenli bir dile ve dine sahiptiler. San�ld�� gibi Afrika k�kenli de�ildirler. �n-T�rkler i�in at kutsal bir hayvand�. At sayesinde uzak mesafelere gidebiliyorlar, sava�abiliyorlard�. Y�neticiler ile atlar� o derece b�t�nle�mi�lerdi ki mezarlar�na atlar� ile birlikte g�m�l�yorlard�. At sayesinde g��e de u�acaklar� ve G�k Tengriye ula�acaklar� inanc� hakimdi. ��te bu inanc� di�er k�lt�rlere de aktarm��lard�r. Ku� ile at�n birle�imi olan kanatl� at heykellerini pek �ok k�lt�rde rastl�yoruz. Kadim Yunan mitolojisinde Pegasus adl� kanatl� at, Etr�sk tap�naklar�nda g�r�len kanatl� atlar ve �in mezarlar�na giden yollar �zerine yerle�tirilmi� olan kanatl� at heykelleri hep �n-T�rk k�lt�r�nden etkilenmi� olan simgelerdir.
<< �nceki yaz�	sonraki yaz� >>