 Sadece Maya�lar de�il, t�m
kuzey, orta ve g�ney Amerika kadim k�lt�rlerin k�keni Asya
k�tas�d�r. Bu yerle�im g�n�m�zden yakla��k 15,000 y�l �nce
ba�lam�� ve bir�ok dalgalar halinde zamanla s�rm��t�r. Amerika
yerli dilleri �zerine derin ve kar��la�t�rmal� ara�t�rmalar
yapan iki dilci Joseph Greenberg ve Merritt Ruhlen adl� �nemli
uzmanlard�r. Onlar�n ifadesine g�re Amerika k�tas�na en az ��
farkl� ve b�y�k g�� dalgas� olmu�tur.
(Bkz.
SC�ENT�F�C AMER�CAN,Kas�m 1992. sayfa60).
Bu dalgalardan en �nemli olan� orta ve g�ney Amerika b�lgelerine
yerle�mi� olan Maya, Aztek ve �nka k�lt�rlerini getirmi� olan
dalgad�r. Her �� k�lt�r�n ortak bir dile sahip olduklar� fakat
zamanla bu dillerin de�i�ik a��z ve leh�eler halinde
ayr�ld���n� biliyoruz. Ayr�ca kuzey b�lgede b�y�k bir dil
gurubu olan Atapaskan dil gurubuna ait pek �ok k�z�lderili
dilinin varl��� bilinmektedir.
T�m bu Asya k�kenli diller T�rk�e ile ilgilidirler. Hepsi de ortak bir
k�k dilden t�remi�tir. Bu k�k dile �n-T�rk�e de diyebiliriz.
Fakat Rus dilciler bu k�k dile Nostratik demeyi uygun
bulmu�lard�r.
Nostratik hakk�nda pek �ok yay�n vard�r. Fakat ne
yaz�k ki, bizim
yerli dilcilerimiz �n-T�rk�e �zerine asla e�ilmemekte bu
konuda
ara�t�rma yapmad�klar� gibi, yapanlar� da k���mseyip alay
etmektedirler.
T�rk�e ile ilgili dedim. Asla, bire bir e�it demek istemedim.
Bu
ilgiyi veya ili�kiyi bulup ��karmak hem ho� bir u�ra� olmakta,
hem de
d�nya dilleri hakk�nda daha derin bir bilgi elde etmemizi
sa�lamaktad�r. �rne�in, �Maya� s�z� T�rk�e �k�k, as�l cevher�
anlam�na gelir. Bira mayas�, ekmek mayas� hepimizin bildi�i
s�zlerdir. �u halde Maya k�lt�r� �n-T�rk�e �K�k k�lt�r�
anlam�na
gelmektedir.
Keza,
�Aztek� ad� da Az-tek �eklinde iki heceye ayr�ld���nda �Az
fakat tek olan� yani kendine has olan bir k�lt�r anlam�n�
ta��maktad�r. Az s�zc��� z-s d�n���m� g�z �n�ne al�nd���nda
ASYA
s�z�nde vard�r. Asya s�z� de �Az-�y�� demek olmaktad�r. �y�
s�z� �yerle�im b�lgesi� demek olup bug�n kulland���m�z �k�y�
s�z� �OK-�y�� (Ok�lar�n yerle�im b�lgesi) olmaktad�r.
OK ad� �n-T�rklerin kendilerine ve kendi y�neticilerine
verdikleri bir
isimdi. Bu konu olduk�a derin bir ara�t�rma konusu oldu�undan
daha
ileride s�z edece�im.
ATAPASKAN dil gurubunun ad� da �n-T�rk�e olarak Ata-Ba�kan
�eklinden
ba�ka bir �ey olmad��� g�r���ndeyim. Dilciler bu t�r
benzetmeleri
k���mserler ve hep �tesad�f� olarak g�z ard� ederler. Oysa ki
tesad�fler pek �ok olunca art�k tesad�f olmaktan ��karlar. Son
Maya
kral�n�n ad� da Ata-Hualpa idi. Hualpa s�z� Hu-Alp (Y�ce)
anlam�n�
ta��r. Kuzey Amerika�da ya�ayan ve halen varl���n� s�rd�ren
bir di�er
gurubun ad� ANASAZI�d�r. Bu dil gurubunu da �n-T�rk�e Ana-S�z�
(anadil) �eklinde ay�rd���m�zda anlam� apa��k ortaya
��kmaktad�r.
Maya k�lt�r�n�n kendi �ehirlerine verdikleri isimlere bir
bakal�m.
Bunlardan baz�lar�: Tikal, Palenque, Kopan, Kalakmul, Uaxactun
ve
Altun-Ha �ehirleri veya daha do�rusu yerle�im merkezleridir.
�imdi
s�ras�yla bu yerle�im adlar�n� inceleyelim:
Tikal: �Tekil� yani kendine has olan, tekil olan demek
olmaktad�r.
��nk� �Tik� k�k s�zc��� �n-T�rk�e olup �tek� demektir. Tek
s�z�n�
K�z�lderili dillerde T�K olarak buluyoruz. Yunanca i�aret
parma��na �Dahtilo� denir ki bu da T�K =>TEK =>TAH =>DAH
d�n���m� ile
olu�mu�tur. Daktilo dedi�imiz alet �parmaklarla �al��an�
demektir.
Latince TE (sen) �ikinci tekil ki�i� demektir. Burada da
i�aret parma�� ile g�sterilen ikinci �ah�s anlam� vard�r.
Palenque: P sesinin asl� B sesidir. Yani Palenk �eklinde
okunan bu
�ehir ad� �Bar�k� s�z�nden d�n��m��t�r. Ayr�ca R ile L
d�n���m� de
�ok yayg�n oldu�u bilinmektedir. Bar�k, ise �Bar�nak�, yani
�konumlu
yer� demek olmaktad�r. Asya k�tas�n�n T�rkler taraf�nda ilk
kurulmu� yerle�im b�lgesinin ad� �Ba�bar�k� , yani
�Ba�-yerle�im
yeri� idi. Ba� yerle�im ise bug�nk� dilde �ba�-�ehir�
olmaktad�r.
Zamanla Ba�bar�k, �Be�bar�k� ve �Be�bal�k� olmu�tur. Oysa ki
ne be� ile
ne de bal�k ile hi�bir ilgisi yoktur.
Kopan: Bu �ehir ad� da halen bug�n bile kulland���m�z �kopan�
(ayr�lan, merkezden kopan) anlam�n� ta��r. Anla��lan bu �ehir
as�l
Maya b�lgesinden co�rafi olarak ayr� bulundu�u i�in Kopan
ad�n�
alm��t�r.
Kalakmul: Bu ad� da ikiye ay�r�p Kalak-Mul �eklinde okumak
gerekir. �Kalak� s�z� �kalal�m� anlam�n� ta��r. Nas�l ki
�alal�m�
s�z� �alak� idiyse, �kalal�m� da �kalak� idi. �Mul� ise M nin
yine B
ile olan ili�kisinden ve L ile R d�n���m�nden Mul s�z� �BUR�
yani �burada kalal�m� demek oldu�unu san�yorum. Ancak bu
yakla��m�n
do�rulu�u ara�t�r�lmal�d�r.
Uaxactun: Bu isim �uzakt�n� ve daha do�ru �ekli de �u�akt�n�
olsa
gerek. ��nk� X harfi genelde � sesi ile okunur. U�akt�n,
derken u�mak
kastedilmiyor. �U�ak� U�ta olan, uzakta olan kast ediliyor.
Altun-Ha: Bilindi�i gibi alt�n s�z� ile �Ha� (y�ce, kutsal)
s�z�n�n
birle�imi var bu isimde. Hakan, Hazret, Hakk s�zlerinde hep bu
Ha
k�k� bulunmaktad�r. Ayr�ca Maya dilinde Han "bir" demektir. |