|
Asya
k�tas�n�n b�y�k bir b�l�m�ne yay�lm�� olan �n-T�rkler zamanla
o b�lgelerden di�er k�talara g�� ettiklerinde kar��la�t�klar�
toplumlara dillerini, dinlerini ve geleneklerini
aktarm��lard�r. Bu gelenekler aras�nda mimari tarz� ile
y�netici olmu� ki�ilerin bedenlerini �ld�klerinde mumyalama
adeti �nemli yer tutmu�tur.
Asya Kurgan
Gelene�i adl� 21 nolu yaz�mda bu iki adetin �rneklerini
verdim. Bu b�l�mde ise, mimari tarz� ile mumyalama gelene�inin
en �st d�zeye ula�t��� kadim M�s�r k�lt�r�nden s�z edece�im.
Ehramlar (piramitler) hem S�mer hem de yukar� Nil b�lgesine
yerle�mi� Ku� k�lt�r�nden esinlenmi� yap�lard�r. �n-T�rk
k�kenli S�mer halk� i�in S�mer uzman� Muazzez �lmiye ��� han�m
�u ifadeyi kullanm��t�r:
(Kaynak:
T�rk D�nyas� Tarih K�lt�r Dergisi, Say� 192 - 2002/Aral�k,
sayfa 32)
"T�rklerde
da�lar Tanr�ya yak�n say�ld���ndan kutsal olmu�, kurbanlar
verilmi�, da�lara. S�merde de da�lar tanr�larla insanlar
aras�nda ba�lant� kurduklar� d���ncesiyle kutsal say�lm��t�r.
Onun i�in da� olmayan Mezopotamya da S�merliler Tanr� evlerini
yapay tepeler �zerine yapm��lard�r."
Ku�
K�lt�r�nde Ehramlar
Ku� k�lt�r�ne gelince onlar�n �n-T�rk
k�kenli olduklar�n� g�rd�k
(Bkz. G�ne� Tanr� ve Ku� �lkesinin
Tanr��alar� adl� 19 nolu yaz�m). Bu k�lt�r de pek �ok ehram
in�a etmi�tir.
Resimde Ku� �lkesinin ba��ehri olan Meroe
�ehrindeki ehramlar g�r�l�yor. Ancak, bu ehramlar olduk�a
k���k ve k�sa boylu idiler. G�n�m�zde bir�o�unun k�r�lm��
oldu�u ve bak�ms�zl��a terk edildikleri g�r�l�yor. Ehram
d���ncesini devasa boyutlara ta��y�p kal�c� yap�lar in�a
etmeyi d���nm�� olanlar kadim M�s�r firavunlar�d�r.
Gizan�n B�y�k
Ehramlar�
Resimde Giza
d�zl���nde in�a edilmi� ehramlar g�r�l�yor. �n-T�rk ehramlar�na d�� y�zeyden t�rman�l�p en tepede g�ne�
tanr�ya adaklar sunuluyordu. Kadim M�s�rda ise ayn� t�r
ayinler ehramlar�n i�inde ger�ekle�tiriliyordu. Nedeni ise,
rahiplerin bir s�r perdesi ard�na gizledikleri bilgileri
halk�n g�rmesini ve duymas�n� istememelerinden dolay�d�r. Bu
ama�la ehramlar�n i�ine gizli odalar ve ge�itler in�a
ettirmi�ler, giri�-��k��� engellemi�lerdir.
�rne�in,
Gizadaki en y�ksek ehram olan Khufu ehram� bir kral mezar�
olarak kullan�lmam��, bir ��reti ve ayin merkezi oldu�u kadar
g��� incelemek amac�n� g�den bir rasathane olarak
kullan�lm��t�r. Bu bak�mdan ehram�n merkezinde bulunan iki
odan�n kral ve krali�e odas� olduklar� g�r���ne kat�lm�yorum.
��nk� her iki odada g��e a��lan �ok d�zg�n boru �eklinde hava
delikleri bulunmu�tur. Bu dar ve boru �eklindeki d�zg�n
a��l�mlar�n bir amac� g��e bakmak olsa da, as�l amac�n odalara
temiz hava sa�lamak oldu�u g�r���ndeyim. ��nk�, odalarda
birka� ki�inin uzunca bir s�re ayin yapabilmesi i�in odaya
temiz havan�n girmesi gerekiyordu.
Khufu ehram�
�a��na g�re �ok ileri matematik bilgisi ve ��retisi i�erir.
Kare taban� �a��lacak kadar e�it kenarl�d�r. Taban kenarlar�
tam olarak kuzey-g�ney ve do�u-bat� y�n�ndedir. Ehram�n�n
taban �evresini y�ksekli�ine b�lerseniz 2 Pi = 6.28 say�s�n�
elde edersiniz. Acaba bu oran tesad�fen mi olu�mu�tu, yoksa
kas�tl� bir �ekilde kadim M�s�r k�lt�r�n�n P� say�s�ndan
(3.14159..) haberdar oldu�una m� i�aret etmekte idi? Bu konu
yeni bulgular ele ge�ene kadar s�rr�n� koruyacakt�r.
�� Organlara Ait �zel Kaplar
Mumyalama
olay�na gelince, bir uzmanl�k konusu olup 70 g�n s�rmekte idi.
�nce, beden y�kan�p geleneksel dualarla ar�t�l�yordu. �kinci
ad�mda bedenin i� organlar� ��kart�l�p �zel kaplara konuyordu.
Organlar�n bakteriler taraf�ndan ��r�t�lmeleri engellemek
amac�yla �zel ila�lar kullan�l�yor ve ila�l� kuma� �eritlere
sar�lan organlar ayr� ayr� kaplara yerle�tiriliyorlard�. Bu
kaplardan baz�lar� yukar�daki resimde g�r�l�yor.
�� organlar
��kar�ld�ktan sonra bedene Natron denen bir kimyasal
dolduruluyordu. Bedenin t�m�yle kurumas� i�in bir masa
�zerinde 40 g�n bekletiliyordu. Bu s�renin sonunda Natron
��kart�l�p kuma� ile beden bo�lu�u dolduruluyordu. Kurumu�
olan beden alt�n ve �e�itli s�slerle s�sleniyor ve yirmi kat
pamuklu kuma�tan �eritlerle sar�l�yordu. Sar�lm�� olan
mumyan�n ba��na alt�ndan veya k�ymetli ta�lardan yap�lm�� bir
maske tak�l�yordu. Nihayet son bir sarg� kat� ile birlikte bol
miktarda balmumu mumyan�n �st�n� �rt�yordu.
Tahta Bir Lahit D���ndaki Y�z
Kurumu� olan
mumya boyal� ve s�sl� bir tahta tabut (lahit) i�ine
yerle�tirilip organlar� i�eren kaplarla birlikte mezara
ta��n�yordu. Resimde tahta bir lahit �zerindeki boyal� ve
g�zel y�z g�r�l�yor.
Mezar
dedi�imiz binalar ise, her t�rl� yaz� ve resimle donanm�� yer
alt� odalar ve gizli dehlizler i�eren girift yap�lard�.
Duvarlara kutsal metinler yaz�l�yor, tanr�lar�n resimleri
�iziliyordu. T�m bu karma��k gelene�in nedeni, �len
y�neticinin g��e y�kselip tanr� kat�nda bir y�ld�z �eklinde
ya�am�n� devam ettirmesi i�indi.
|