|
Khazar halk� Orta Asya k�kenli bir
T�rk boyu olup MS. 5. y�zy�ldan 13. y�zy�la kadar varl�klar�n�
s�rd�rm��lerdir. Zamanla �evrelerini Kiev Ruslar� ile Bizans
imparatorlu�u bat� ve g�ney-bat� s�n�rlar�nda H�ristiyan
dininin bask�s�n� artt�r�yordu. 10. y�zy�ldan itibaren de
g�neyden ve g�ney-do�udan gelen �slam ordular� ile sava�
halinde oldular. Bu iki g��l� dini bask�ya kar�� koymak i�in
Hazar y�neticileri Musevi dinine ge�meyi kendi
ba��ms�zl�klar�n� korumak a��s�ndan daha uygun buldular.
(Kaynak:
13. Kavim, Arthur K�stler, 1976,
ve The History of the
Jewish Khazars, Douglas M. Dunlop, 1967)
Dilleri T�rk�e olan ve yaz�lar� da
Orhun abecesine son derece benzeyen bu ulusun -1200�l� y�llar�
sonlar�na do�ru- Mo�ol sald�r�lar� sonunu getirmi�tir. Bat�ya
ve g�ney-bat�ya do�ru da��lmak zorunda kalan Hazar halk�
Bulgarlara, Macarlara ve Almanlara kar��arak tarih sahnesinden
silinmi�lerdir.
Hazar denizi ad�n� Hazar ad�ndan al�r.
As�l �ekli KHAZAR olan bu ad�n asl�
OKH-AS-ER olup, OK ve
AS boylar�n�n erleri olduklar� anla��l�yor.
KHAZAR�A ad�n�n ise, OKH-AS-ER-�Y� (KHASER �lkesi)
anlam�na gelmektedir. �yi ata binen Khazar sava���lar�
bat�daki ordularda Hussard
olarak g�rev alm��lard�r. Yak�n tarihe kadar Hazar halk�n�n
k���k topluluklar halinde Litvanya�da ve Ukranya�da K�r�m
yar�madas�nda ya�ad�klar� biliniyor.
Ukranya�n�n ba��ehri olan
Kiev de Hazar T�rkleri taraf�ndan kurulmu�tu. Kiev ad� KIYI-EV
s�zlerinin biti�mesi sonucu olu�mu�tur.
(Kaynak:
An Introduction to the History of
Khazaria, Kevin Alan Brook, 1999)
Di�er Khazar
�ehirleri Sarkel, Atil (Etil),
Tmutorokan, Ker� ve Samander.
Hazarlar�n yaz�s�na bir �rne�i �stte
g�r�yoruz. Bu alt� harfli Hazar s�zc��� 10. y�zy�lda yaz�lm��
olan bir mektubun en alt�nda kay�tl� olan
OKHQUR�M
s�z�d�r.
(Kaynak: Yukar�da verilen
Kevin Alan Brook, 1999)
Sa�dan sola do�ru ilk harf Orhon
abecesinden d�n��erek de�i�ime u�ram�� OKH sesini veren
�ekildir. Daha sonra bu �eklin bilinen K harfine d�n��t���n�
g�rd�k. (Bkz. 9 say�l� Khan-Khut-Khanum
ba�l�kl� yaz�m)
Alttaki k�rm�z� harfler de�i�ikli�e
u�ramam�� Orhon harfleridir. Ortada bug�n kullanmakta
oldu�umuz Latin harfleri ve en �stte as�l KHAZAR harfleri
g�r�l�yor. Anla��lan okuyan ki�i OKUDUM yazmak yerine OKURUM
�eklinde ge�mi� zaman yerine geni� zaman� kullanmay� tercih
etmi�tir.
Size Khazar T�rk�esinden birka� �rnek
c�mle sunay�m:
Kaytmamen artkar� sezimden.
(S�z�mden asla d�nmem)
Bu ifadede
Kaytmamen, bug�n biraz
da argo olmu� /kaytarmam/ olmaktad�r.
Artkar� ise �art�
/geri/ demek oldu�undan /geriye d�nmem/ demektir. Sezimden ise
a��k�a /s�z�mden/ olmaktad�r. Ancak c�mlenin devrik oldu�una
dikkat �ekmek isterim.
Da alg��lad� allarn� tangr�. (Ve
onlar� Tanr� kutsad�)
Bu ifadede ba�taki �da� bizim
kulland���m�z /ve/ olmaktad�r.
Alg��lad� ise
/alk��lad�/ yani kutlad� veya kutsad� anlam�n� ta��yor.
Allarn� s�z� ise /onlar�/ demek oluyor.
Sendir otnu suvba, yamanl�kn�
dostlukba. (Ate� suyla, d��manl�k dostlukla
s�nd�r�l�r).
Bu ifadede sendir /s�nd�r/, suvba
/suyla/, yamanl�kl� /d��manl�k/ oldu�u g�r�lmektedir.
|