|
Orta Asya�n�n da�l�k ve d�zl�k b�lgeleri
aras�nda yar�-g��er olarak ya�ayan �n-T�rk topluluklar� yaz�n
s�cak g�nlerinde y�ksek yaylalara yerle�ir, k���n ise d�z
ovalara inerlerdi. Bu ya�am tarz�na en uygun bar�nak t�r�
kolay kurulup kolay s�k�len �ad�rlard�. �ad�rlar genellikle
ke�i k�l�ndan �r�lm�� ke�e kuma�larla �rt�l�rd�.
�ad�rlar�n �ekli yuvarlak olup geni� tabanl� ve sivri tepeli,
da� g�r�n�m�nde idiler. �ad�r s�z�
�atmak /uzun dallar�
tepede birle�tirmek/ s�z�nden t�rer. Kazak T�rkleri bu yap�ya
Ger ad�n� verirler.
Ger s�z� de /kuma� veya hayvan postlar�n� germek/ anlam�n�
ta��r. Bering bo�az� �zerinden Asya�dan Amerika k�tas�na
ge�mi� olan �n-T�rk toplumlar� bar�naklar�na
Tipi ad�n�
vermi�lerdir. Tipi s�z� de /tepe/ (da��n tepesi) s�z�nden
t�remi�tir.
Resmin sol
�st k��esinde bir Etr�sk mezar� g�r�l�yor. �talya�n�n
Cerveteri kasabas�nda bulunan bu yap�lar�n yuvarlak kubbeli ve
dikd�rtgen �eklinde giri�li olu�lar� tesad�f de�ildir. Yap�n�n
�ekli t�m�yle Asya k�kenli T�rkmen �ad�r�n� ve Kazak Ger�ini
and�rmaktad�r. Etr�sk k�lt�r�n�n Asya k�kenli oldu�unu �e�itli
yaz�lar�mda belirttim.
(Bkz. 15 ve 38 say�l� yaz�lar�m)
Osmanl� camii mimarisindeki kubbe �eklinin Bizans kilise
kubbelerinden esinlendi�i s�ylenir. Oysa ki T�rk mimari
tarz�nda, kubbe �eklinde bar�naklar in�a etmek �ok eski
d�nemlere kadar uzan�r. Asl�nda, al�nt�n�n san�ld��� gibi
Bizans yap�lar�ndan olmad���, tam tersine, Bizans kubbe mimari
�eklinin T�rkmen �ad�rlar�ndan ve Anadolu�ya gelmi� olan Kazak
boylar�n�n Ger bar�naklar�ndan esinlendi�i g�r���ndeyim.
Resmin sa�
�st k��esinde ise bir Amerika k�z�lderili boyu olan Sioux (su)
halk�n�n bar�na�� g�r�l�yor. Bu �ad�r �eklinin Ku� k�lt�r�ne
ait ehramlara olan benzerlikleri �arp�c�d�r.
(Bkz. 22 say�l� Kadim M�s�rda
Piramitler, ba�l�kl� yaz�m)
Kazak
halk� Kazakistan�da Kazak�a denen T�rk�e�nin bir leh�esini
konu�ur. Size birka� Kazak�a �rnek c�mle sunay�m:
Ma�an
konak �yge barat�n jold� k�rsetingiz�i.
(Bana
otelin yolunu g�sterebilir misiniz)
Men
sizben ko�taskal� keldim.
(Ben
size ho��a kal�n demeye geldim)
Bu ifadede
ho��a kal�n ile /ko�taskal�/
s�zc�kleri aras�ndaki benzerlik �arp�c�d�r.
Ol a�ru�, sonduktan jum�s istemeydi.
(O
hastad�r, bu y�zden �al��mak istemiyor)
Kazak�a
hasta
s�z�n�n kar��l��� /a�ru�/ olup,
a�r� �ekmek, bir yeri a�r�mak
ile ili�kilidir. Sonduktan
s�z� ise /sonu� olarak, bu y�zden/ demek olmaktad�r. G�r�ld���
gibi Kazak�a bir T�rk�e leh�esi olarak anla��lmas� olduk�a
kolay olan bir yap�ya sahiptir. |