|
Kuantum
D���nme
Ya�anan fakat s�zle anlat�lamayan varl��� anlamak m�mk�n
m�d�r? ��nk� anlamak i�in kavramlara gereksinim vard�r ve
kavramlar da s�zlerle aktar�l�r. Ger�ek anlamda anlamak
kat�l�mla olur. G�zlem yaparak da anlar�z fakat o analitik
(ay�r�mc�) anlama �eklidir. Yani, diyalektik (ikilemli) mant�k
kullan�larak anlama metodudur. Bu t�r anlama insan� y�celtmez.
Onun benli�inde
de�i�iklik yapmaz.
Oysa ki,
kat�l�mc� anlama metodunda kavramlar kesin �izgilerle ayr�lm��
de�illerdir. Her kavram b�t�n�n bir par�as�d�r ve kar��t� ile
i� i�e ge�mi� durumdad�r. Kat�l�mc� anlaman�n metodu
sentetiktir (b�t�nc�ld�r), mant��� da hem-hem mant���d�r.
Sentetik anlama metodu tamamen �znel olup her �ahs�n kendi
kapasitesi ve yetene�i oran�nda olur. Herkesin kat�labilme
kapasitesi farkl�d�r. Bu bak�mdan herkesin anlama d�zeyi de
farkl� olmaktad�r. Tam olarak anlayabilmek i�in 3 farkl�
d�zeyde geli�mi� olmak gerekir.
1.
Birinci d�zey bilgi d�zeyidir. Anlayabilmek i�in �ncelikle
bilgi sahibi olmak gerekir. Bilgi d��tan elde edilir ve
g�zleme dayan�r. Okulda ��rendiklerimiz, ailemizin bize
��rettikleri ve genel olarak hayatta okuyup veya dinleyip
��rendiklerimiz g�zlemleyerek elde etti�imiz bilgi s�n�f�na
girer. Bilginin getirdi�i anlay�� ak�l ve diyalektik mant�k
yard�m�yla olur.
2.
�kinci d�zey sezgi d�zeyidir. Bu d�zeyde anlay�� i�ten gelir
ve kat�l�mc�
olmay� gerektirir. Sezgisel anlay��ta hisler ve duygular b�y�k
rol oynar. Bu t�r anlay�� i�in ak�l ve mant�k gerekli
de�ildir. Hatta hi� mant��a gerek yoktur. �nsan sezgisel
olarak bir anlay��a var�r ama bu sezgileri s�zle ifade etmek
m�mk�nd�r.
3.
���nc� anlay�� t�r� fark�ndal�kla olur. Bu t�r anlay�� ani ve kapsay�c�
olur. Yani d��tan gelmez. Sezgi gibi i�ten gelir fakat s�zle
ifade edilemez. S�zler bu anlay��� aktarmakta yetersiz kal�r.
��nk� bu anlay��ta nesne de�il �zne �nem kazanmaktad�r.
�znenin ise d���nmeye gereksinimi yoktur. Fakat d���ncesiz bir
fark�ndal�k da sadece etki-tepki mekanizmas�n� �al��t�rmaktan
ileri gidemez.
Birinci t�r
anlay�� sahibi insanlara s�rekli her yerde rastl�yoruz.
�rne�in, t�p doktoru bize bir tedavi metodu �nerdi�i vakit
bilgisini baz al�r ve daha �nce benzer haller g�zlemledi�i
i�in bize de uygun bir tedavi olaca��n� d���n�r. Onun anlay���
bilgi d�zeyindedir.
�kinci t�r
anlay�� sahibi insanlara �rnek olarak her t�rl� kehaneti �rnek
verebiliriz. Kehanet, �ng�r� veya duru g�r� medyomlar�n�n arac�l���yla sezgisel olarak bize birtak�m olaylar veya
durumlar aktar�labilir. Ge�mi�ten ve gelecekten s�z ederler.
Ama gelecek hen�z gelmemi�tir. Bu bak�mdan sezgilerinin do�ru
olup olmad���n� da an�nda tespit etmek m�mk�n de�ildir. Sadece
sezgi ile gelen anlay�� da yeterli olamaz.
As�l ileri
d�zeyde anlay�� ���nc� t�r olup ilk iki anlay��� i�erdi�i gibi
fazladan fark�ndal��� da kapsar. Bu durumda hem bilgi hem de
sezgi vard�r. Fazladan da olay� an�nda kavray�p gerekli �areyi
veya tedbiri almak da vard�r. O anda kat�l�mc� olarak gerekli
davran�� tarz�n� uygulayan kimse hem etki-tepki mekanizmas�n�
�al��t�rm�� olur hem de an�nda etki-tepki mekanizmas�n�n
d���na ��kmay� bilir. Olaya �ok h�zl� tepki veri�i etki-tepki
mekanizmas� i�inde oldu�u intiba�n� verir. Oysa ki an�nda o
oyunu terk etmesini de �ok iyi bilir. ��te
�ileri
d�zeyde fark�ndal�k�
budur.
|