|
G�ndelik ya�amda fark�nda
olmak demek, diyalektik mant��� da a�mak demektir. Diyalektik
mant�ktan kas�t ikili kar��tlar� i�eren d���nce sistemidir.
�rnek olarak, karanl�k-ayd�nl�k, iyi-k�t�, do�ru-yanl��,
b�y�k-k���k, g�zel-�irkin, canl�-cans�z gibi kar��t kavramlar.
Karanl�k-ayd�nl�k �rne�ini ele alal�m. Karanl�k �����n
olmad��� durumdur. Asl�nda tam ���k enerjisinin bulunmad���
uzay par�as� olamaz. ��nk� ���k bir enerji dalgas�d�r ve bu
dalgaya elektromanyetik enerji denir. Elektromanyetik
enerjinin geni� bir spektrumu (tayf�) vard�r. Bu tayf g�r�nen
���kla s�n�rl� de�ildir. G�r�nmeyen k�rm�z� alt� ve mor �tesi
���k, radyo dalgalar�, TV dalgalar�, x-���nlar� yani r�ntgen
dalgalar�, radar dalgalar� ve radyoaktif �ekirdeklerin sald���
gamma ���nlar� da bu tayf�n i�inde bulunurlar. Yani, her biri
���k say�l�r. �u halde, karanl�k sand���m�z uzay b�lgesinde
t�m bu g�r�nmeyen dalgalar�n varl���ndan haberdar isek, art�k
karanl�k kavram� bizim i�in farkl� bir anlam ta��maya ba�lar.
Fark�nda olmakla ayd�nl�k-karanl�k ikilemini de a�m�� oluruz.
 Bunun gibi
iyi-k�t�, g�zel-�irkin ikilemleri mutlak olmayan g�receli
kavramlard�r. Bize g�re iyi olan bir di�erine k�t� sonu�
verebilir. Bizim i�in g�zel olan da bir ba�kas�na �irkin
g�r�nebilir.
Diyalektik
(ikilemci) d���nce insan� k�s�tlayan, onun geni� d���nmesini
engelleyen d���nce sistemidir. Daha eski yunandan itibaren
Aristo mant��� olarak bilinen d���nce sisteminde diyalektik
mant�k vard�r. Bu d���nceye g�re varl�k hem kendisi hem de
kar��t� olamaz. Yani, karanl�k ayd�nl�k olamaz. Oysa ki, biraz
�nce a��klad���m�z gibi, karanl�k ve ayd�nl�k kavramlar� bizim
alg�lama g�c�m�z�n s�n�rl� olu�undan ortaya ��km�� pratik
kavramlard�r.
Diyalektik Mant�k
G�n�m�z�n
d���nce tarz� b�y�k �apta var-yok ikilemi �zerine kurulu
oldu�undan �zellikle bat�da bilim ve teknik b�y�k geli�me
g�stermi�tir. ��nk� teknik geli�tirmek i�in nesneleri
tan�mlamak ve onlar� �evrelerinden yal�tmak, etiketleyip
isimlendirmek ve dolay�s�yla diyalektik mant�k kullanmak
gereklidir. Bu sayede yeni aletler ve metotlar geli�tirilir.
Bu sayede teknoloji geli�tirilir. Diyalektik mant�k �ylesine
yayg�nd�r ki, t�m d�nya bu mant�k etraf�nda d�nmektedir
diyebiliriz.
�nsanl���n
bug�nk� durumundan hem ba�ar�s�ndan hem de ba�ar�s�zl���ndan
diyalektik mant�k sorumludur dersek pek yanl�� olmaz.
Diyalektik
mant�k ya-veya mant���d�r. Klasik bilim t�m�yle ya-veya
mant��� �zerine kuruludur. Makineler ya-veya mant��� ile
�al���rlar. Bir elektrik devresi ya a��kt�r veya kapal�. Bir
musluk ya a��kt�r veya kapal�. Klasik ya veya mant���na g�re
bir nesne ya dalgad�r veya par�ac�k. Hem dalga hem par�ac�k
olmaz. Oysa ki Kuantum kuram�na g�re her nesne hem dalgad�r
hem par�ac�k. �u halde kar��m�za yeni bir mant�k ��kmaktad�r.
Bu da hem-hem mant���d�r. Ve kuantum fizi�inin kulland���
mant�k sistemini i�erir.
Hem-Hem Mant���
 Hem-hem
mant���na g�re kar��tlar mevcut de�ildir. Yani, bir kavram hem
kendisidir hem de kar��t�. Arada kesin bir ay�r�m yoktur.
�rne�in, canl�-cans�z ay�r�m� tamamen bizim zihnimizde olan
bir ay�r�md�r. �yle varl�klar vard�r ki hem canl� hem de
cans�z s�n�f�na dahil olur. Vir�sler bu t�rden canl�lard�r.
Uygun �artlarda ya�ay�p �o�al�rlar. Uygun olmayan �artlarda
kristal �ekline d�n���p beklemeye ge�erler. Yani vir�s bir
bardak veya bir kuartz kristali gibi etraf�ndan herhangi bir
besin almadan ya�am�n� s�rd�rebilir. Ya�am�n� s�rd�rebilir,
diyorum ��nk� �artlar uygun olunca yeniden canlan�p �o�almaya
ba�lar. Fakat akla �u soru geliyor:
�Vir�s kristal
halinde iken �artlar�n uygun oldu�unu nereden biliyor?�
E�er bir cam
bardak gibi olsa �evresinin �nemi olmamas� gerekir.
Cam bardak
i�in �evre �nemli de�ildir. Fakat vir�s �evresinden haberdar
oluyor. Demek ki kristal halinde dahi fark�ndal��� s�r�yor.
Fark�ndal��� oldu�u s�rece ya�am�na devam ediyor.
 �te yandan,
en ba�ta dedik ki cans�zlar da etkilere tepki ile kar��
koyduklar�na g�re onlarda da bir miktar fark�ndal�k vard�r.
E�er her t�rl� fark�ndal�k canl�l�k alameti (�l��s�) ise o
zaman cans�z varl�k olmamas� gerekir. Her varl�k belli bir
�l��de canl�d�r. Maddeyi olu�turan atomlar dahi canl� say�l�r.
Elektronlar y�r�ngelerinde d�nmekte, atomun �ekirde�i titre�ip
hareket etmektedir. Atom da elektrik ve manyetik kuvvetlere
tepki g�sterir. Demek ki, basit anlamda
fark�ndal�k her nesnede oldu�una g�re her nesne belli bir
�l��de canl�d�r.
|