|
Rehberimiz
bize d�n�p, ��ok merakl� bak�yorsunuz, merakl� bir grupla kar��
kar��yay�m, rehberli�in d���nda dinler tarihini de ara�t�rm�� biri
olarak isterseniz Buda�n�n �ncesinden, daha ba�tan ba�layay�m anlatmaya,
s�k�l�r m�s�n�z? dedi. Hep bir a��zdan, �yok yok, l�tfen anlat, bir daha
bizim de bir daha dinlemeye f�rsat�m�z olmaz belki, bu topraklar�n
gizemini, bu mistik havas�n� soluyal�m hep birlikte, �imdi f�rsat
yakalam��ken� dedik. G�ld� . Eh peki! Siz bilirsiniz, benden g�nah gitti
ama sonra s�k�ld�m demek yok dedi ve anlatmaya devam etti. Buda�n�n
ya�am �yk�s�n� anlamak, daha do�rusu hissedebilmek i�in Hinduizm ve
Budizm'den de s�z etmek ama �ncelikle Upani�adlara de�inmek gerek.
Hinduizm'in temeli Upani�adlar d�neminde at�lm��t�r diyebiliriz.�imdi
nee Upani�ad m�, o da ne diyeceksiniz de anlat�cam merak etmeyin, sizi
de s�kmadan.
Upani�adlar�n hangi
tarihlerde olu�turuldu�unu kesinlikle saptamak m�mk�n de�ilse de �.�.
800 y�llar�nda ortaya ��kt��� biliniyor.Upani�ad s�z�n�n anlam�
"Gizli
��reti"
dir. Dinsel ��retiler ezoterik bir bi�imde sakl� tutulur ancak
inisiyasyondan ge�mi� ��rencilere baz� s�rlar aktar�l�rd�. Upani�adlar
da b�yle ezoterik bir ��retidir. Upani�adlar�n temel
g�r��� �udur:
"Varolan �eyler de�i�ik g�r�n�mler sergileseler de Tek
olan ve hep ayn� kalan bir �z� payla��yorlar. Bu nedenle de Birlik ve
b�t�nl�k i�inde olan evrenin bize �okluk ve �e�itlilik olarak g�z�kmesi
bir yan�lsaman�n sonucudur.�
Bu devirde �ok tanr�c�l�k yerini tek
tanr�c�l��a kurban t�renleri de yerini ahlak kurallar�na b�rakm��t�. Upani�adlar'da Brahman ve Atman ��retisi ele al�nd�.
Atman:
Bireysel ruh,
Brahman:
ise
evrensel ruh'tu.
�B�t�n yarat�klarda sakl� bulunan,
her �eyi kaplayan, her �eyi
g�ren, her yerde var olan, her �eyi bilen, tek olan, her �eyi y�neten,
b�t�n yarat�klar�n i�indeki can, bir tohumdan binlerce yapar.�
Brahman y�ce ruh,
her ruhta vard�r. Ama� bireysel ruhu ve Brahman� tan�makt�r. Bu ger�e�e
varan, b�t�n zincirlerden kurtulur. Dolay�s�yla �uuru (cit), gizli
varl��� (sat), ve sevinci (ananda) bulur. S�k�nt�lar, k�s�tlamalar, hep
bilgisizlikten do�an Ben�imizin �r�nleridir. �nsan bilgiyi aramal�d�r.
Bilginin oldu�u yerde, kin, h�rs v.b. �eyler olmaz. Hinduizm'in ana
kaynaklar�ndan biri de puranalard�r. Purana' da dinsel uygulamalar�,
mitolojiyi ve evrenin yarat�l���n� konu edinen �iir bi�iminde yaz�lm��
uzun derlemeler vard�r, �nsan�n tekam�l�, tanr�lar aras� ili�kiler b�y�k
ayr�nt�larla anlat�l�r. Hinduizmde din s�zc���n� tam olarak kar��layan
bir Hindu terimi yoktur. Din yerine insan� tanr�ya yakla�t�ran yollar�
belirten kavramlar vard�r. Bunlar Jnana (Bilgi), Karma (eylem) ve Bhakti
(Ba�l�l�k)t�r, Hinduizm'de tanr�n�n her �eyi bildi�ine, her �eye g�c�
yetti�ine ve her yerde varoldu�una inan�l�r,
Hinduizmin �z�nde
Dharma kavram�yla kar��la��r�z. Dharma �do�ruluktur,
sebatt�r, dayan��mad�r, a��k y�rekliliktir.� Dharma. insan�n ve
her �eyin �z�d�r. �nsanlar�n inan�lar�na de�il, davran��lar�na y�nelir.
Ve her insana tam bir d���nce �zg�rl��� tan�r. Bunlar �e�itli dinsel
inan�lar, dinsel t�renler bollu�u i�inde Hinduizm'e b�t�nl�k kazand�ran,
genel davran�� ilkeleridir.�rne�in;
Lokacara :
��kar�n� d���nmeden i�
g�rmek, do�ruluk ve sevgi anlam�ndad�r.
Tam o anda
dayanamad�m s�ze atlad�m. Bhagavat-Gita�daki Kri�na�n�n bir s�z�
gelmi�ti akl�ma, s�ylemesem �atlar�m gibi geldi. Onlar da bu halime
kahkahalarla g�ld�ler. Hemen at�ld�m
ve hat�rlad���m b�l�m� ezbere okudum.
"B�t�n canl�lara kar�� �efkatli ol,
dost ol, kin tutma, Ben ve Benim s�zlerini unut. Ac�y� da, hazz� da
i�inde e� tut." Peki! Rahatlad�n m� dedi rehberimiz, evet evet l�tfen devam edin, �ok
duygulan�m da kat�lmak istedim� dedim. Dinsel g�revler
bak�m�ndan da Hinduizm'de b�y�k bir �zg�rl�k vard�r. �nsan tanr�ya
ancak Karma- ��,eylem,
Jnana- �� d���nce ve bilgi, Bhakti- Tanr�ya
ba�l�l�k, tanr�ya adanma yoluyla yakla�abilir. Bhakti olgusu onlar
i�in �ok �nemlidir yani di�er ikisi olsa da bir insan�n Bhakti olmadan
bir olgunlu�a
ula�aca��na asla inanmazlar. Hindu ��retilerine g�re ideal bir ya�am�n
d�rt evresi vard�r: Disiplin ve e�itim evresi:
Brahmacarya,
�al��ma ve evlilikevresi;
Garhasthya, ili�kilerin gev�etilmesi evresi;
Uanaprasthya, ve b�t�n�yle el etek �ekme evresi;
Sannyasa.
Hinduizm'de
Jnana
(Bilgi) ve
Yoga
(Beden ve ak�l e�itimi) b�y�k de�er ta��d���ndan gen�ler i�in disiplinli
bir e�itim dinsel g�revlerin ba��nda gelir.
Hindu dininde
bayramlar ve t�renler say�lamayacak kadar �oktur.Tap�nan ki�i belirli
bir haz�rl��a giri�ir �nceden y�kanmazlar, oruca kadar gidebilen yemek
k�s�nt�lar�, bedensel konumlar ve parmak hareketleri (Mudra), nefes
kontrol�, tap�nan�n bedenine tanr�n�n sahip olmas� (Nyasa) gibi. Safl�k
kavram� her yerde kendini belli eder. Safl�k belki de Hinduizmin en
gerekli parolas�d�r ve ar�nmak i�in yap�lan dinsel eylemlerin sonsuz
�e�itleri vard�r. Dualar kutsal form�llerin (Mantra) say�s�z kere
sessizce tekrarlanarak s�ylenmesi bi�imindedir, Mantralar 1 ila 100
hatta daha fazlaya kadar olu�an hecelerden meydana gelmi�tir. Hinduizm'de Brahma,
Vi�nu ve �iva'n�n olu�turdu�u ��l� tanr� grubu bir nevi teslisi (��l�k)
ortaya koymaktayd�. Brahma: Evrenin yarad�l���n�n, Vi�nu: Koruman�n,
�iva: y�kman�n tanr�s�d�r. Tek g�c�n �� ayr� g�r�n��� olan bu ��
Tanr�n�n da teklikte �okluk olarak �e�itli g�r�n��leri vard�r. Hinduizmde �nemli
bir kavram daha vard�r. O da "Maya"d�r. Maya, insan� nefsinin aldatmas�
anlam�na gelir. Maya da Brahman�dan gelir ama uykuda d�� g�ren kimsenin
g�rd��� �eyler gibidir, ger�ek de�ildir. Ancak uykudan uyanan kimse
Brahman'la birli�ini kavrayabilir. Ve Mayan�n aldat�c� perdesi ortadan
kalkar. Uyanan kimse ger�e�i oldu�u gibi g�r�r. Ayd�nlanmak ve
zihnimizi ba�lardan kurtarmak Upani�adlar�n g�sterdi�i �zg�rl�k yoludur.
��te insan� sonu gelmeyen do�um-�l�m �emberinden (sonsuza) kurtaracak
olan da bu ayd�nlanmad�r. Hinduizme g�re de b�yle bir bilgiye ancak
zihnimizi �zel bir e�itimden ge�irerek ula�abiliriz. "Y�re�imizdeki
b�t�n istekleri, tutkular� s�ker atarsak" diyor Katha Upani�ad, "o zaman
insan �l�ms�zl��e erer ve ya�am�n� s�rd�r�rken Brahman'a ula��r."
���te arad���m bilgi
de b�yle bir bilgi, bende b�yle d���n�yorum diye s�ze kat�ld�m�,
gruptaki arkada�lar da ba��n� evet der gibi sallad�. Aram�zda konu�maya
ba�lad�k. Eee iyi de, biz bunlar� nas�l ba�ar�caz, ne yani Hindu mu
olal�m? Derken g�lmeye ba�lad�k. Rehberimiz nazik�e
ilginizi da��tmay�n l�tfen bir �ey olman�z gerekmiyor ki, kendiniz olun
yeter diyerek, da��lan dikkatimizi bir araya toplamaya �al��t�.ve
ekledi, ��sterseniz devam etmeyeyim�. �Yok can�m! Bu k���k bir d���nce
jimnasti�i idi, devam devam� dedik hep birlikte.
�Budizm, tamamen
spirit�el bir ��retidir.
Buda'n�n ya�am
�yk�s�yle Hinduizm'in temel kitaplar�ndan biri olan Mahabarata
destan�n�n kahraman� Kri�na, insan bi�iminde d�nyaya gelmi� Tanr� Vi�nu
ya da �iva'dan ba�kas� de�ildir. Ramayana destan�n�n Kahraman�, insan
olarak d�nyaya gelmi� Tanr� Rama'n�n �yk�s� ile �sa'n�n �yk�s� aras�nda
b�y�k benzerliklere rastlanmaktad�r. Buda'n�n do�um tarihi
kesin olarak bilinemiyor.. En g��l� olas�l�k �.�. 563-483 y�llar�
aras�nda ya�am�� olmas�d�r.
Buda, burada Nepal
yaylalar�n�n etekleriyle Rapti �rma�� aras�nda kalan verimli, sulak,
oval�k b�lgedeki k���k �akya Krall���n�n ba�kenti Kapilavastu'nun
yak�n�nda Lumbini Korulu�unda do�du.
Rehberimiz merakl�
bak��lar�m�z� g�r�nce aniden s�z�n� kesti ve� sizi mutlaka oraya
g�t�rece�im merak etmeyin� dedi. �zellikle ben derin bir soluk ald�m,
buralara kadar gelmi�ken hepsini g�r�p d�nmeye �yle kararl�y�m ki�
Ben size daha
de�i�ik, vedik bir ya�am �yk�s� anlataca��m bug�n� diyerek devam etti.
|