|
Giri�
Bedenlenmi�
her d�nya insan�nda bulunan vicdan ve idrak, di�erk�ml�k ve
hodk�ml�k kavramlar�m�zla yak�ndan ilgilidir. D�nya insan�n�n,
�st�rapl� ve �etin olan d�nya geli�im okulunu ba�ar�yla
bitirebilmesi i�in, vicdan�n �st de�erleriyle olan
realitelerini (ki bunlardan biri de di�erk�ml�kt�r)
hazmetmesinin �nemi b�y�kt�r. �Ayd�nlanma� ve �kurtulu��
olarak da ifade edilmi� olan bu makbul durum vicdan�n alt de�erlerinden
(ki bunlardan birisi de hodk�ml�kt�r) kurtulmakla olas�d�r.
Bunun da ba�ar�lmas� ancak; feragat, fedak�rl�k ve vazife
sevgisiyle g�sterilecek / g�sterilen idraklenme cehtine ba�l�d�r.
Yaz�m�z�n ak��� i�inde ayr�nt�lar�na girece�imiz �iyi ve k�t� ayr�m��
ve bu konuda duyarl�l���n geli�mesi de, idraklenme cehti i�inde,
hodk�ml�k ba�ta olmak �zere vicdan�n alt de�erlerinden
unsurlar�ndan ar�nmakla olas�d�r. Vicdan�n ba�ta di�erk�ml�k
olmak �zere, olumlu elemanlar� / de�erleri artt�k�a, birey
hodk�ml�k nefsaniyetini yenmek i�in gerekli olan idraklenme
cehti i�ine girebilecektir. Bu da uygulama ile olacak bir i�tir
��nk� ancak idrak edilmi� bilgi, bireyi harekete ge�irir.
Vicdan olumlu ve olumsuz elemanlar�yla tam bir birim d�alite
olarak enkarne varl���n idrakini vazife bilgisine yakla�t�ran
kudretli bir mekanizmad�r. Vicdan mekanizmas�nda nefs�niyet
elemanlar�n�n (par�alar�n�n, de�erlerinin) �ok a�a��lar�ndakilerden
biri hodk�ml�kt�r. Bir birim d�alite olan vicdan mekanizmas�n�n
�st de�erlerinde bulunan di�erk�ml�k duygusu ve duyarl�l���
ise d�nyan�n (ve dolay�s�yla hidrojen �leminin �tesindeki
hedefimiz olan) Vazife Plan��na yakla�t�r�c� bir �st de�erdir.
Vicdan, s�z konusu bu olumlu / olumsuz yanlar�yla tam bir
birim d�alite (1) olarak enkarne varl���n idrakini vazife
bilgisine yakla�t�ran kudretli bir mekanizmad�r.
Enerji Yo�unla�malar�
D�nya
bedeni organizman�n h�misi durumunda olan evren varl��� da
d�hil, her �ey maddedir. Dolay�s�yla, be�eri duygular /
duygulanmalar, sevgi, feragat, fedak�rl�k, di�erk�ml�k,
hodk�ml�k vb. gibi kavramlar da de�i�ik titre�im d�zeyli
enerji yo�unla�malar�d�r. Bunlar da kendi aralar�nda de�er
farklanmalar�na sahiptir. �rne�in, bunlardan hodk�ml�k, d�nya
insan�n�n geli�mi�lik d�zeyine (realitesine) ba�l� olarak
farkl� kabal�k d�zeylerinde ortaya ��kar. Yani hodk�ml�k
da derece derecedir. �rne�in, sevginin hodk�ml�k ile bir
arada bulunan cepheleri �zellikle be�eriyetin ilk devrelerinde
yayg�nd�r. Ki�inin realitesi y�kseldik�e (�insanla�t�k�a�)
sevgi; hodk�ml�ktan ar�n�r / ayr�l�r. Onun yerine,
sevgide; feragat, fedak�rl�k, di�erk�ml�k, �efkat egemen
olur. Bunlar geli�imi y�kseltici ince madde bile�imlerinin
tezah�rleridir.
Sevgi,
olumlu yolda; di�erk�ml�k cephesiyle, vicdan�n vazifeye y�nelik
elemanlar�n�n desteklerken (ve dolay�s�yla geli�imde h�zl�
ve idrakli y�r�y��� sa�larken); hodk�ml�k cephesiyle de,
nefs�niyetin �e�itli ve�helerini uyararak geli�imin
temposunu a��rla�t�r�r. Bu a��rla�man�n sonucunda; �st�rapl�
geli�im ko�ullar� ortaya ��kar. Hodk�ml���n (kaba ��karc�l�k,
�hep bana hep bana�)
de�i�ik t�r ve g�r�n�mlerine g�re birey �st�rap epr�vlere
( ya�am s�navlar�na) girer ��kar. Hodk�ml���n de�i�ik
t�rleri, be�eri ya�am ve ortamlarda; genel anlamdaki be�eri
��karc�l���n (menfaatperestli�in) de�i�ik g�r�n�mleri
olarak ortaya ��kar. Bu durumlar hodk�ml�k nefsaniyetimizi
kontrol alt�na almak ve yenmek i�in bizlere sunulan il�hi f�rsatlard�r.
Birey �hodk�ml�k nefsaniyeti�
ni yenmek i�in gerekli olan samimi cehti sergileyebildi�i
oranda di�erk�ml�k ortaya ��kacakt�r / ��kmaktad�r.
Be�eri
geli�im d�zeyi ne kadar a�a��larda ise, o d�zeydeki
sevgiye kar��an hodk�ml�k malzemeleri ve titre�imleri de o
kadar fazla olur. Aksine, geli�im d�zeyi (realitesi) ne kadar
vicdan mekanizmas�n�n �st denge d�zeylerinde ise, sevgi
eleman� da o oranda saf ve fazilet titre�imleriyle zenginle�mi�
bulunur. Bu makbul durumun s�rd�r�lebilmesi sonucunda vicdan
mekanizmas�n�n / birim d�alitesinin nefs�niyetle ilgili
elemanlar� / realiteleri hodk�ml�ktan s�yr�l�p, di�erk�ml�k
yollar�nda y�r�meye ba�lar. Vicdan mekanizmas�n�n de�erleri
art�k di�erk�ml���n �y�ksek�
ve idrakli alanlar�nda olu�maya ba�lar. Bu olumlu gidi�,
bireydeki sevginin �vazife sevgisi�
niteli�i kazan�yor olmas�n�n i�aretidir.
K�y�s�n �drakine
Varmak
Hodk�ml�k
nefs�niyetinin yenilmesinde k�yas bilgilerinin �nemi b�y�kt�r.
Birey be�eri geli�imde kendisine bir ilerleme sa�latmayacak,
aksine; vebal y�kletecek bir kusur i�lemi�se, bu uygulaman�n
k�yas bilgisine kendi idrakiyle varacak durumda de�ildir. Bu
durumlarda birey s�z konusu k�yas�n idr�kine varabilmesine
katk� sa�layacak d�� yard�mlara l�y�k olur. Belli bir
konuda �k�yas�n idr�kine
varabilmesi� i�in d�� m�daheleler ona ula�maya ba�lar.
Birey belli bir konudaki k�yas�n idr�kine varabildi�i oranda
hodk�ml�k nefsaniyetini yenmesi i�in gerekli olan gayret i�ine
girebilecektir. ��nk� ancak idrak edilmi� bilgi bireyi
harekete ge�irir.
Bu
c�mleden olmak �zere, kusurlar�m�z�n �st�rapl� sonu�lar�yla
kar��la�t�k�a �ekti�imiz s�k�nt�lara neden olan
etmenin ne oldu�unu ancak k�yas bilgileriyle anlayabiliyoruz.
Bu ilerleme de ancak, olaylarla (��yetlerle�le) gelen
bilgilerden yararlanma becerisiyle oluyor. Akl�m�z� yeterince
( daha do�rusu vicdan mekanizmas�n�n �st de�erleri y�n�nde)
i�letmeyip, olaylarla gelen f�rsatlardan (i�sel geli�im
olanaklar�ndan) yararlanmazsak, benzer durumla ama bu kez daha
kaba / �iddetli bir olayla (hatt� olaylar dizisiyle) kar��la��r�z
(olaylar�n �epr�vle�erek�
gelmesi). O zaman can�m�z daha �ok yanaca�� i�in, k�yas
bilgisi elde etme olas�l���m�z y�kselecektir. K�yas
bilgisine varamamaktan dolay�, olaylar�n; �iddetlerini art�rarak
(�epr�vle�erek�)gelmesinin
bir yarar� da, ge�mi� epr�vlerin an�lar�n� k�yasen ya�amakt�r
ki, bu da birey i�in k�yas bilgisine ula�ma olana��d�r.
Ula��lan her k�yas bilgisi belli bir konuda ki�iyi idrake g�t�r�r.
�drak edilen bilgi bireyi eyleme ve yeni ( daha �st d�zey)
uygulamalara zorlar. Bu olumlu gidi�in s�reklili�i, hodk�ml�k
nefs�niyetini de giderek �eritir�
K�saca
diyebiliriz ki, yine kendi yap�p ettiklerimizin sonucu olan �st�rapl�
epr�vlerle kar��la�mak, bizleri k�yas bilgilerine ve bu k�yaslar�m�z�n
idr�kine zorlar. Bu idrakler bizleri s�dece hodk�ml�ktan s�yr�l�p,
di�erk�ml��a do�ru y�neltmekle kalmaz, varl��� �zbilgi
birikimine de katk� sa�lar. Ba�ka t�rl� ifadesiyle,
idraklendi�imiz oranda hodk�ml�ktan tamamen kurtulmasak da,
hodk�ml���m�z�n kabal��� azal�r. Hodk�ml�k ne kadar
azal�rsa, di�erk�ml�k o kadar ortaya ��kar.
Hodk�ml�k
nefs�niyetinde olumluya do�ru gidi�in bir ba�ka g�r�n�m�
de bireysel ��karc�l�ktan s�yr�l�p, ba�kalar�n�n ve
toplumun ��karlar�yla ilgilenmeye ba�lamakt�r. Bireysel
hodk�ml�ktan toplumsal hodkaml��a do�ru y�neli�� ��sel
geli�im bak�m�ndan bu olumlu y�neli� �nce; aile, ortak
ilgi gruplar�, dernek, vak�f vb. gibi topluluklardan ba�lar.
Hodk�ml�k nefs�niyetini inceledik�e; dernek ve vak�ftan
cemaate, ulusa, be�eriyete ve hatta t�m varl�klara do�ru
artarak geni�ler ki, art�k ona hodk�ml�k de�il, di�erk�ml�k
demek gerekir. Bununla birlikte, gene o varl�k, kendisinden
(bir �st realite varl���na g�re) nefsaniyet durumunda kal�r.
Bir
ulusun bireyleri yaln�z kendi �ahsi ��karlar�n� hedef
edinerek, �teki bireylerin aleyhinde hodk�mca �al���r, g�revlerini
/ sorumluluklar�n� k�t�ye kullan�rlarsa; her �eyden �nce,
o ulusta bedenlenmi� olmalar�n�n kendilerine sa�layaca��
geli�imle / insanla�makla ilgili kazan�lar� elde etme �ans�n�
yitirmi� olurlar. B�ylece hodk�ml�k nefsaniyetinde, vicdan
dengelerinin alt d�zeylerine / de�erlerine tak�l�p kalarak,
yeni bir tak�m �st�rapl� epr�vlere muhta� durumda d�nyay�
h�sran i�inde terk etmek zorunlulu�uyla kar��la��rlar.
�yilik ve K�t�l�k
Duyarl�l���
D�nya
insan�n�n �st�rapl� ve �etin olan d�nya geli�im
okulundan ba�ar�yla ayr�labilmesi i�in, yap�lacak �ey;
vicdan mekanizmas�n�n di�erk�ml��a, vazife sevgisine ba�l�
olan realitelerini hazmetmeye ve nefs�niyetinin etkisiyle b�rakmak
istemedi�i hodk�ml�k arzu ve a�g�zl�l�klerinin g��l�
ba�lar�ndan kendini idrakli bir �ekilde kurtarma m�cadelesidir.
Bunun da ba�ar�s� ancak; feragat, fedakarl�k ve vazife
sevgisiyle g�sterilecek idraklenme cehtine ba�l�d�r. Bu m�cadelede
g�venli bir gidi�, iyi ile k�t�n�n ay�rt edilmesiyle olas�d�r;
�yilik, vicdan�n �st realitelerini; k�t�l�k ise, vicdan�n
alt realitelerini ilgilendiren durumdad�r. �yi olan ile k�t�
olan birbirinden sa�l�kl� bir �ekilde ay�rt
edilebilirlerse, idraklenme i�in vicdan y�r�y���n� d�zenlemek
kolay olur.
Bu
ba�lamda, yap�lan her i�in ayn� anda; hem �a�a��ya�,
hem �yukar�ya� zarar
vermemesi gerekir ve k�stas budur: �rne�in �alt
taraf�a iyilik yapay�m derken, ��st
taraf� a zarar vermek k�t�l�kt�r. Benzer �ekilde, ��st taraf�a iyilik
yaparken, �alt taraf�� zarara sokmak gene k�t�l�kt�r. Bu durumlar�n
ikisi de vicdan mekanizmas�n�n dengeleriyle ilgili sorumluluk
y�kler bireye (A��klay�c� �rnek i�in bkz. �LAH� N�ZAM
ve K��NAT, sayfa 201)
|