Metafizik

WWW.ASTROSET.COM

 

�l�hi Nizam ve K�inat Kitab�nda
HODK�MLIK ve D��ERK�MLIK

Derleyen: Selman GER�EKSEVER

Giri�

Bedenlenmi� her d�nya insan�nda bulunan vicdan ve idrak, di�erk�ml�k ve hodk�ml�k kavramlar�m�zla yak�ndan ilgilidir. D�nya insan�n�n, �st�rapl� ve �etin olan d�nya geli�im okulunu ba�ar�yla bitirebilmesi i�in, vicdan�n �st de�erleriyle olan realitelerini (ki bunlardan biri de di�erk�ml�kt�r) hazmetmesinin �nemi b�y�kt�r. �Ayd�nlanma� ve �kurtulu�� olarak da ifade edilmi� olan bu makbul durum vicdan�n alt de�erlerinden (ki bunlardan birisi de hodk�ml�kt�r) kurtulmakla olas�d�r. Bunun da ba�ar�lmas� ancak; feragat, fedak�rl�k ve vazife sevgisiyle g�sterilecek / g�sterilen idraklenme cehtine ba�l�d�r. Yaz�m�z�n ak��� i�inde ayr�nt�lar�na girece�imiz �iyi ve k�t� ayr�m�� ve bu konuda duyarl�l���n geli�mesi de, idraklenme cehti i�inde, hodk�ml�k ba�ta olmak �zere vicdan�n alt de�erlerinden unsurlar�ndan ar�nmakla olas�d�r. Vicdan�n ba�ta di�erk�ml�k olmak �zere, olumlu elemanlar� / de�erleri artt�k�a, birey hodk�ml�k nefsaniyetini yenmek i�in gerekli olan idraklenme cehti i�ine girebilecektir. Bu da uygulama ile olacak bir i�tir ��nk� ancak idrak edilmi� bilgi, bireyi harekete ge�irir. Vicdan olumlu ve olumsuz elemanlar�yla tam bir birim d�alite olarak enkarne varl���n idrakini vazife bilgisine yakla�t�ran kudretli bir mekanizmad�r. Vicdan mekanizmas�nda nefs�niyet elemanlar�n�n (par�alar�n�n, de�erlerinin) �ok a�a��lar�ndakilerden biri hodk�ml�kt�r. Bir birim d�alite olan vicdan mekanizmas�n�n �st de�erlerinde bulunan di�erk�ml�k duygusu ve duyarl�l��� ise d�nyan�n (ve dolay�s�yla hidrojen �leminin �tesindeki hedefimiz olan) Vazife Plan��na yakla�t�r�c� bir �st de�erdir. Vicdan, s�z konusu bu olumlu / olumsuz yanlar�yla tam bir birim d�alite (1) olarak enkarne varl���n idrakini vazife bilgisine yakla�t�ran kudretli bir mekanizmad�r.

Enerji Yo�unla�malar�

D�nya bedeni organizman�n h�misi durumunda olan evren varl��� da d�hil, her �ey maddedir. Dolay�s�yla, be�eri duygular / duygulanmalar, sevgi, feragat, fedak�rl�k, di�erk�ml�k, hodk�ml�k vb. gibi kavramlar da de�i�ik titre�im d�zeyli enerji yo�unla�malar�d�r. Bunlar da kendi aralar�nda de�er farklanmalar�na sahiptir. �rne�in, bunlardan hodk�ml�k, d�nya insan�n�n geli�mi�lik d�zeyine (realitesine) ba�l� olarak farkl� kabal�k d�zeylerinde ortaya ��kar. Yani hodk�ml�k da derece derecedir. �rne�in, sevginin hodk�ml�k ile bir arada bulunan cepheleri �zellikle be�eriyetin ilk devrelerinde yayg�nd�r. Ki�inin realitesi y�kseldik�e (�insanla�t�k�a�) sevgi; hodk�ml�ktan ar�n�r / ayr�l�r. Onun yerine, sevgide; feragat, fedak�rl�k, di�erk�ml�k, �efkat egemen olur. Bunlar geli�imi y�kseltici ince madde bile�imlerinin tezah�rleridir.

Sevgi, olumlu yolda; di�erk�ml�k cephesiyle, vicdan�n vazifeye y�nelik elemanlar�n�n desteklerken (ve dolay�s�yla geli�imde h�zl� ve idrakli y�r�y��� sa�larken); hodk�ml�k cephesiyle de, nefs�niyetin �e�itli ve�helerini uyararak geli�imin temposunu a��rla�t�r�r. Bu a��rla�man�n sonucunda; �st�rapl� geli�im ko�ullar� ortaya ��kar. Hodk�ml���n (kaba ��karc�l�k, �hep bana hep bana�) de�i�ik t�r ve g�r�n�mlerine g�re birey �st�rap epr�vlere ( ya�am s�navlar�na) girer ��kar. Hodk�ml���n de�i�ik t�rleri, be�eri ya�am ve ortamlarda; genel anlamdaki be�eri ��karc�l���n (menfaatperestli�in) de�i�ik g�r�n�mleri olarak ortaya ��kar. Bu durumlar hodk�ml�k nefsaniyetimizi kontrol alt�na almak ve yenmek i�in bizlere sunulan il�hi f�rsatlard�r. Birey �hodk�ml�k nefsaniyeti� ni yenmek i�in gerekli olan samimi cehti sergileyebildi�i oranda di�erk�ml�k ortaya ��kacakt�r / ��kmaktad�r.

Be�eri geli�im d�zeyi ne kadar a�a��larda ise, o d�zeydeki sevgiye kar��an hodk�ml�k malzemeleri ve titre�imleri de o kadar fazla olur. Aksine, geli�im d�zeyi (realitesi) ne kadar vicdan mekanizmas�n�n �st denge d�zeylerinde ise, sevgi eleman� da o oranda saf ve fazilet titre�imleriyle zenginle�mi� bulunur. Bu makbul durumun s�rd�r�lebilmesi sonucunda vicdan mekanizmas�n�n / birim d�alitesinin nefs�niyetle ilgili elemanlar� / realiteleri hodk�ml�ktan s�yr�l�p, di�erk�ml�k yollar�nda y�r�meye ba�lar. Vicdan mekanizmas�n�n de�erleri art�k di�erk�ml���n �y�ksek� ve idrakli alanlar�nda olu�maya ba�lar. Bu olumlu gidi�, bireydeki sevginin �vazife sevgisi� niteli�i kazan�yor olmas�n�n i�aretidir.

K�y�s�n �drakine Varmak

Hodk�ml�k nefs�niyetinin yenilmesinde k�yas bilgilerinin �nemi b�y�kt�r. Birey be�eri geli�imde kendisine bir ilerleme sa�latmayacak, aksine; vebal y�kletecek bir kusur i�lemi�se, bu uygulaman�n k�yas bilgisine kendi idrakiyle varacak durumda de�ildir. Bu durumlarda birey s�z konusu k�yas�n idr�kine varabilmesine katk� sa�layacak d�� yard�mlara l�y�k olur. Belli bir konuda �k�yas�n idr�kine varabilmesi� i�in d�� m�daheleler ona ula�maya ba�lar. Birey belli bir konudaki k�yas�n idr�kine varabildi�i oranda hodk�ml�k nefsaniyetini yenmesi i�in gerekli olan gayret i�ine girebilecektir. ��nk� ancak idrak edilmi� bilgi bireyi harekete ge�irir.

Bu c�mleden olmak �zere, kusurlar�m�z�n �st�rapl� sonu�lar�yla kar��la�t�k�a �ekti�imiz s�k�nt�lara neden olan etmenin ne oldu�unu ancak k�yas bilgileriyle anlayabiliyoruz. Bu ilerleme de ancak, olaylarla (��yetlerle�le) gelen bilgilerden yararlanma becerisiyle oluyor. Akl�m�z� yeterince ( daha do�rusu vicdan mekanizmas�n�n �st de�erleri y�n�nde) i�letmeyip, olaylarla gelen f�rsatlardan (i�sel geli�im olanaklar�ndan) yararlanmazsak, benzer durumla ama bu kez daha kaba / �iddetli bir olayla (hatt� olaylar dizisiyle) kar��la��r�z (olaylar�n �epr�vle�erek� gelmesi). O zaman can�m�z daha �ok yanaca�� i�in, k�yas bilgisi elde etme olas�l���m�z y�kselecektir. K�yas bilgisine varamamaktan dolay�, olaylar�n; �iddetlerini art�rarak (�epr�vle�erek�)gelmesinin bir yarar� da, ge�mi� epr�vlerin an�lar�n� k�yasen ya�amakt�r ki, bu da birey i�in k�yas bilgisine ula�ma olana��d�r. Ula��lan her k�yas bilgisi belli bir konuda ki�iyi idrake g�t�r�r. �drak edilen bilgi bireyi eyleme ve yeni ( daha �st d�zey) uygulamalara zorlar. Bu olumlu gidi�in s�reklili�i, hodk�ml�k nefs�niyetini de giderek �eritir�

K�saca diyebiliriz ki, yine kendi yap�p ettiklerimizin sonucu olan �st�rapl� epr�vlerle kar��la�mak, bizleri k�yas bilgilerine ve bu k�yaslar�m�z�n idr�kine zorlar. Bu idrakler bizleri s�dece hodk�ml�ktan s�yr�l�p, di�erk�ml��a do�ru y�neltmekle kalmaz, varl��� �zbilgi birikimine de katk� sa�lar. Ba�ka t�rl� ifadesiyle, idraklendi�imiz oranda hodk�ml�ktan tamamen kurtulmasak da, hodk�ml���m�z�n kabal��� azal�r. Hodk�ml�k ne kadar azal�rsa, di�erk�ml�k o kadar ortaya ��kar.

Hodk�ml�k nefs�niyetinde olumluya do�ru gidi�in bir ba�ka g�r�n�m� de bireysel ��karc�l�ktan s�yr�l�p, ba�kalar�n�n ve toplumun ��karlar�yla ilgilenmeye ba�lamakt�r. Bireysel hodk�ml�ktan toplumsal hodkaml��a do�ru y�neli�� ��sel geli�im bak�m�ndan bu olumlu y�neli� �nce; aile, ortak ilgi gruplar�, dernek, vak�f vb. gibi topluluklardan ba�lar. Hodk�ml�k nefs�niyetini inceledik�e; dernek ve vak�ftan cemaate, ulusa, be�eriyete ve hatta t�m varl�klara do�ru artarak geni�ler ki, art�k ona hodk�ml�k de�il, di�erk�ml�k demek gerekir. Bununla birlikte, gene o varl�k, kendisinden (bir �st realite varl���na g�re) nefsaniyet durumunda kal�r.

Bir ulusun bireyleri yaln�z kendi �ahsi ��karlar�n� hedef edinerek, �teki bireylerin aleyhinde hodk�mca �al���r, g�revlerini / sorumluluklar�n� k�t�ye kullan�rlarsa; her �eyden �nce, o ulusta bedenlenmi� olmalar�n�n kendilerine sa�layaca�� geli�imle / insanla�makla ilgili kazan�lar� elde etme �ans�n� yitirmi� olurlar. B�ylece hodk�ml�k nefsaniyetinde, vicdan dengelerinin alt d�zeylerine / de�erlerine tak�l�p kalarak, yeni bir tak�m �st�rapl� epr�vlere muhta� durumda d�nyay� h�sran i�inde terk etmek zorunlulu�uyla kar��la��rlar.

�yilik ve K�t�l�k Duyarl�l���

D�nya insan�n�n �st�rapl� ve �etin olan d�nya geli�im okulundan ba�ar�yla ayr�labilmesi i�in, yap�lacak �ey; vicdan mekanizmas�n�n di�erk�ml��a, vazife sevgisine ba�l� olan realitelerini hazmetmeye ve nefs�niyetinin etkisiyle b�rakmak istemedi�i hodk�ml�k arzu ve a�g�zl�l�klerinin g��l� ba�lar�ndan kendini idrakli bir �ekilde kurtarma m�cadelesidir. Bunun da ba�ar�s� ancak; feragat, fedakarl�k ve vazife sevgisiyle g�sterilecek idraklenme cehtine ba�l�d�r. Bu m�cadelede g�venli bir gidi�, iyi ile k�t�n�n ay�rt edilmesiyle olas�d�r; �yilik, vicdan�n �st realitelerini; k�t�l�k ise, vicdan�n alt realitelerini ilgilendiren durumdad�r. �yi olan ile k�t� olan birbirinden sa�l�kl� bir �ekilde ay�rt edilebilirlerse, idraklenme i�in vicdan y�r�y���n� d�zenlemek kolay olur.

Bu ba�lamda, yap�lan her i�in ayn� anda; hem �a�a��ya�, hem �yukar�ya� zarar vermemesi gerekir ve k�stas budur: �rne�in �alt taraf�a iyilik yapay�m derken, ��st taraf� a zarar vermek k�t�l�kt�r. Benzer �ekilde, ��st taraf�a iyilik yaparken, �alt taraf�� zarara sokmak gene k�t�l�kt�r. Bu durumlar�n ikisi de vicdan mekanizmas�n�n dengeleriyle ilgili sorumluluk y�kler bireye (A��klay�c� �rnek i�in bkz. �LAH� N�ZAM ve K��NAT, sayfa 201)

(1) Birim d�alite : �lemde her �ey bir�birim d�alite� dir. Her birim d�alitenin iki z�t kutbu vard�r. Bir birim dualitenin �hareketlenmesi� , birim d�alitedeki dengenin bozulmas�yla olas�d�r. Dengenin bozulmas� (ve �hareket�in ortaya ��kmas�) z�tlardan birinin tesir y�klenmesiyle olur. Bu de�i�iklik, ayn� zamanda de�er �farklanmas��d�r. ��te vicdan birim dualitesinde (mekanizmas�nda) korunmu� olan di�erkaml��a fazla de�erin y�klenmesi dengenin olumlu y�nde bozulmas�; hodk�ml��a fazla de�er farklanmas�n� ve hareketi / etkinli�i/ eylemi ortaya ��kar�r.      

KAYNAK ESER :
�LAH� N�ZAM ve K��NAT, Bedri RUHSELMAN
Rakamlar �L�H� N�ZAM �dan al�nt�lamalar�n sayfa numaralar�d�r.

 Yay�n Tarihi:27 �ubat 2019 

<<  �NCEK� B�L�M

 SONRAK� B�L�M >>

 

Astroset 2003-2019